نداشت ( پس تو چرا بدون همسر صاحب فرزند شدى ) ! » ( يا اخْتَ هارُونَ ما كانَ ابُوكِ امْرَأَ سَوْءٍ وَ ما كانَتْ امُكِ بَغِيّاً )
اين تعبير ( مخصوصاً با توجّه به اين كه قرآن آن را نقل كرده است و عملًا به آن صحّه نهاده ) نشان مىدهد كه تأثير عامل وراثت از سوى پدر و مادر و همچنين تربيت خانوادگى در اخلاق انسانها از مسائلى بوده كه همهء مردم آن را به تجربه دريافته بودند و اگر چيزى بر خلاف آن مىديدند تعجّب مىكردند .
* * * از مجموع آنچه در شرح آيات بالا آمد به خوبى مىتوان نتيجه گرفت كه عامل وراثت و تربيت از عوامل مؤثّر و مهم در مسائل اخلاقى چه در جنبههاى مثبت و چه در جنبههاى منفى مىباشد .
* * *
رابطهء اخلاق و تربيت خانوادگى در احاديث اسلامى
بى شك نخستين مدرسهء هر انسانى دامان مادر و آغوش پدر اوست ، و در همين جا است كه نخستين درسهاى فضيلت يا رذيلت را مىآموزد . و اگر مفهوم تربيت را اعم از « تكوينى » و « تشريعى » در نظر بگيريم نخستين مدرسه رحم مادر و صلب پدر است كه آثار خود را بطور غير مستقيم در وجود فرزند مىگذارد ، و زمينهها را براى فضيلت و رذيلت آماده مىسازد .
در احاديث اسلامى تعبيرات بسيار لطيف و دقيقى در اين قسمت وارد شده كه به بخشى از آن ذيلًا اشاره مىشود :
1 - على عليه السلام فرمود : « حُسْنُ الْاخْلاقِ بُرْهانُ كَرَمِ الْاعْراقِ ؛ اخلاق پاك و نيك ، دليل وراثتهاى پسنديده انسان ( از پدر و مادر ) است » . « 1 »
به همين دليل در خانوادههاى پاك و با فضيلت غالباً فرزندانى با فضيلت پرورش
هامش
( 1 ) . غرر الحكم