زكريّا محسوب مىشود ، باز سخن از تأثير عامل وراثت و تربيت در پاكى و تقوا و فضيلت است ؛ مىفرمايد : خداوند آدم و نوح و آل ابراهيم و آل عمران را بر جهانيان برگزيد و برترى داد ؛ آنها دودمانى بودند كه ( از نظر پاكى و فضيلت ، بعضى از آنها از بعضى ديگر بودند ، و خداوند شنوا و دانا است ( انَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَآلَابْراهيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمينَ - ذُرِيَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ وَ اللَّهُ سَميعٌ عَلِيمٌ ) .
گرفته شدن بعضى از آنها از بعضى ديگر ، يا اشاره به عامل وراثت است ، و يا تربيت خانوادگى و يا هر دو ، و در هر حال شاهد گويايى براى مسألهء مورد بحث ، يعنى تأثير وراثت و تربيت در شخصيّت و تقوا و فضيلت است .
در رواياتى كه ذيل اين آيه نقل شده است ، به اين معنى اشاره شده « 1 » و به هر حال دلالت آيات فوق ، بر اين كه محيط تربيتى يك انسان و مسألهء وراثت ، تأثير عميقى در شايستگيها و لياقتهاى او براى پذيرش مقام رهبرى معنوى خلق دارد ، قابل انكار نيست ، و هرگز نمىتوان ، اين گونه افراد را كه از چنين وراثتها و تربيتهائى برخوردارند ، با افراد ديگرى كه از يك وراثت آلوده و تربيت نادرست برخوردار بودهاند ، مقايسه كرد .
* * * در چهارمين آيه ، خداوند مؤمنان را مخاطب ساخته و مىگويد : اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، خود و خانوادهء خويش را از آتشى كه آتش افروزه و هيزمش انسانها و سنگهاست ، بر كنار داريد ! » ( يا ايُّهَا الَّذينَ آمَنُوا قُوْا انْفُسَكُمْ وَ اهْليكُمْ ناراً وَقُوْدُهَا النَّاسُ وَالحِجارَةُ )
اين آيه ، به دنبال آياتى است كه در آغاز سورهء تحريم آمده و به همسران پيامبر صلى الله عليه و آله هشدار مىدهد كه دقيقاً مراقب اعمال خويش باشند ؛ سپس مطلب را به صورت يك حكم عام مطرح نموده و همهء مؤمنان را مخاطب ساخته است .
بديهى است ، منظور از آتش در اينجا همان آتش دوزخ است ، و دور داشتن از آن ، جز از طريق تعليم و تربيت خانواده كه موجب ترك معاصى و اقبال بر طاعات و تقوا و
هامش
( 1 ) . به « نور الثّقلين » جلد 1 ، صحفهء 331 مراجعه شود .