هستند . إِنَّ الْأَبْرارَ لَفِي نَعِيمٍ . اين جمله ، پاداش نيكان و نيكوكاران را بيان مىكند . عَلَى الْأَرائِكِ يَنْظُرُونَ . « الأرائك » : تختها . « ينظرون » : چشمان آنان از تماشاى خوشايندترين و زيباترين منظرهها لذّت مىبرد . تَعْرِفُ فِي وُجُوهِهِمْ نَضْرَةَ النَّعِيمِ ، گونههايشان نشان مىدهد كه آنان اهل بهشتند . نظير اين سخن خدا در آيهء 38 از سوره عبس بيان شد . يُسْقَوْنَ مِنْ رَحِيقٍ مَخْتُومٍ * خِتامُهُ مِسْكٌ . « رحيق » : شراب ناب . ظرفهاى اين شراب را به جاى گل با مشك مهر زدهاند . وَ فِي ذلِكَ فَلْيَتَنافَسِ الْمُتَنافِسُونَ . نعمتهاى بهشت ، سزاوار مسابقه و رقابت هستند . چه ، اين نعمتها با ماندگارى خداوند ، ماندگارند ، امّا كالاى بىارزش دنيا از ميان رفتنى مىباشند و هر موجود زندهاى در دنيا ، نابودشدنى است . وَ مِزاجُهُ مِنْ تَسْنِيمٍ * عَيْناً يَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ . ضمير « مزاجه » به شراب برمىگردد . اين شراب با آب چشمهاى آميخته است كه نامش تسنيم است . اين چشمه بدينسبب به تسنيم نام نهاده شده است كه آب آن از سمت بالا مىآيد . بنابراين ، آنگونه كه شيخ محمّد عبده مىگويد : نام ، مطابق با مسمّى است . مقرّبون همان نيكانى هستند كه خداوند بهشت را به آنان وعده داده است و هدف از اين آيات ، تشويق به ايمان و كارهاى شايسته مىباشد . إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ . خداوند پس از نام بردن از پرهيزكاران ، از گناهكاران نيز ياد كرده است و اينكه آنان در دنيا بر مؤمنان مباهات و برترى طلبى مىكردند و آنان را به باد ريشخند و تمسخر مىگرفتند ، آن هم تنها بدين سبب كه مؤمنان توان مقابله با اين جنايتكاران را نداشتند . وَ إِذا مَرُّوا بِهِمْ يَتَغامَزُونَ . گناهكاران با چشم و ابرو به مؤمنان اشاره مىكردند و چنانكه شيوهء انسانهاى پست و اوباش است ، آنان را ريشخند مىنمودند . وَ إِذَا انْقَلَبُوا إِلى أَهْلِهِمُ انْقَلَبُوا فَكِهِينَ ، گناهكاران با شادمانى نزد خاندان خود برمىگشتند و از غيب و بدگويى لذّت مىبردند . وَ إِذا رَأَوْهُمْ قالُوا إِنَّ هؤُلاءِ لَضالُّونَ . اين چنين ، خيانتكاران به
التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى )ج ٨ — صفحة 68
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص٦٨