را همانند و وارثى نيست . امام على عليه السّلام فرمود : « خداوند زاده نشد ، تا در قدرت شريكى داشته باشد و زاده نيست ، تا موروث و از بين رفتنى باشد » .
وَ لَمْ يُولَدْ .
اين سخن خداوند ردّى بر كسانى است كه مىپندارند در جهان هستى خدايانى هستند كه زاده شدهاند . اگر خدا زاده شده باشد ، بايد حادث و تاريخ ولادت او مشخص باشد . امام امير مؤمنان عليه السّلام مىگويد : « او زاده نيست ، تا زاده شده باشد و زاده شده نيست ، تا محدود باشد » . بدينمعنا كه آغاز وجودش از روز ولادتش باشد .
وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ ،
او نه در وجود و ذاتش همتايى دارد و نه در صفات و افعالش . زمانى كه اين سوره را مىخواستم تفسير كنم ، به دهها منبع رجوع كردم : از كتاب اسفار ملّا صدرا و مواقف لاهيجى گرفته ، تا سادهترين تفسير چون بيضاوى و براى اينكه بهترين تفسير را برگزينم ، در اين تفاسير ، مدّت زيادى دقّت و كنكاش كردم ، ليكن تفسيرى كوتاهتر ، درستتر و روشنتر از سخن امام حسين عليه السّلام نيافتم .
مردم بصره دربارهء معناى « صمد » از امام حسين عليه السّلام پرسيدند ؟ امام فرمود : خداى سبحان صمد را با اين سخن خويش تفسير كرده است :
« لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ * وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ » .
براساس اين تفسير كوتاه و مفيد ، براى ما گواراست كه بگوييم : معناى « اللّه احد » آن است كه او صمد است و معناى صمد آن است كه او نه زاده است و نه زاده شده و معناى اينكه او نه زاده است و نه زاده شده ، آن است كه هيچكس همتاى او نيست .