أَوْسَطُهُمْ :
آنكه در مقايسه با ديگران ديدگاه بهترى داشت .
يَتَلاوَمُونَ :
برخى از آنان برخى ديگر را سرزنش مىكردند .
يا وَيْلَنا :
نفرينكردن بر خودشان كه اى كاش هلاك مىشدند .
اعراب
« كَما بَلَوْنا » :
كاف بهمعناى « مثل » ، صفت براى مفعول مطلق محذوف و « ما » مصدريه است : بلاء مثل بلاء اصحاب الجنة » . « اذ » ظرف ، بهمعناى « حين » و عامل آن « بلونا » مىباشد .
« لَيَصْرِمُنَّها »
جواب قسم مىباشد و در اصل ، « ليصرمون » بوده ، « واو » بهخاطر نون تأكيد حذف شده است .
« مُصْبِحِينَ »
حال از فاعل
« لَيَصْرِمُنَّها »
كه واو جمع محذوف است .
« أَنِ اغْدُوا »
« أن » مفسره ، بهمعناى « اى » . « اغدوا » بهمعناى « اقبلوا » مىباشد و بههمين دليل به « على » متعدى شده است . أن لا يدخلها « ان » مفسره به معناى « اى » . « لا » نافيه و « ها » به « جنة » برمىگردد .
« غَدَوْا عَلى حَرْدٍ » .
« غدوا » دراينجا فعل تام و بهمعناىذهبوا وقت الغداة در بامداد رفتند » .
« عَلى حَرْدٍ »
متعلق به « قادرين » و « قادرين » حال است . « لولا » بهمعناى « هلّا » .
« يا وَيْلَنا »
بهمعناى : « احضر يا ويل » است . « كذلك » خبر مقدم و « العذاب » مبتداى مؤخر است .
تفسير
إِنَّا بَلَوْناهُمْ كَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ .
ضمير
« بَلَوْناهُمْ »
به مشركان قريش بر مىگردد كه محمّد صلّى اللّه عليه و إله را تكذيب كردند و خداوند در آيه 8 از همين سوره با اين سخن خويش :
« فَلا تُطِعِ الْمُكَذِّبِينَ »
به آنان اشاره كرد . از جملهء آنان فرد ستمگر و گناهكارى بود كه براثر فراوانى ثروت ، دست به ستمگرى و سركشى زد و ما ، در بخش قبلى از مفسران نقل كرديم كه اين فرد ، همان وليد بن مغيره است . او از سركردگان قريش و سخنگوى تكذيبكنندگان آنان بود و سركشى و مخالفت آنان عليه حق را بيان