تفسير
وَ مِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقاتِ .
ضمير « منهم » به منافقان برمىگردد و معناى جمله آن است كه برخى از منافقان در تقسيم زكات بر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله خرده مىگرفتند و بر او طعنه مىزدند و تصور مىكردند كه او در تقسيم زكات دقت نمىكند . در تفسير طبرى به نقل از ابو سعيد خدرى آمده است كه گفت : « در حالى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مشغول تقسيم [ زكات ] بود ، ابن ذى الخويصره تميمى نزد او آمد و گفت : اى پيامبر ! با عدالت رفتار كن . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در پاسخ او فرمود : واى بر تو ، اگر من به عدالت رفتار نكنم ، چه كسى به عدالت رفتار خواهد كرد ! عمر گفت : اى پيامبر خدا ! اجازه بده تا گردن او را بزنم . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : او را رها كن ؛ زيرا . . . .
نشانهء آنها وجود مرد سياهچهرهاى [ در ميان آنان ] است كه يكى از دستانش همچون پستان زن مىباشد . آنان در هنگام سستى مردم خروج مىكنند . به دنبال اين واقعه ، آيه نازل شد :
« وَ مِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقاتِ »
. ابو سعيد مىگويد : « گواهى مىدهم كه اين سخن را از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله شنيدم و نيز گواهى مىدهم كه على عليه السّلام ، - رحمت خدا بر او باد - هنگامى كه آنان را كشت ، مردى را آوردند كه دقيقا همان ويژگى را داشت كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله توصيف كرده بود » .
فَإِنْ أُعْطُوا مِنْها رَضُوا وَ إِنْ لَمْ يُعْطَوْا مِنْها إِذا هُمْ يَسْخَطُونَ .
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله صدقات را به همان ترتيبى كه خداوند در آيهء بعد بيان فرموده ، توزيع مىكرد و در نتيجه ، مؤمنان خشنود و منافقان خشمگين مىشدند و از تقسيم او عيب مىگرفتند .
حق آن است كه بيشتر مردم براساس حق عمل مىكنند و آيه ، تمام كسانى را كه به سهم خود قناعت نمىكنند دربرمىگيرد و اگر هرانسانى به آنچه استحقاق دارد خشنود و قانع باشد ، تمام مردم در امنيت و آسايش زندگى مىكنند .
وَ لَوْ أَنَّهُمْ رَضُوا ما آتاهُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ قالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ سَيُؤْتِينَا اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ