اجتباه : برگزيد او را .
اعراب
« امة » خبر « كان » و همچنين « قانتا » ، « حنيفا » و « شاكرا » خبرهاى متعدّد هستند براى « كان » . « حنيفا » حال از « ابراهيم » .
تفسير
پس از آنكه خداوند در آيات پيشين به مشركان اشاره كرد به اينكه آنان حرام خدا را حلال و حلال خدا را حرام كردند ، اينك با ابراهيم عليه السّلام عليه آنان دليل مىآورد ، ابراهيمى كه آنان او را مقدّس مىشمارند و پيروى از او را واجب مىدانند . خداوند او را با ويژگىهاى زير توصيف كرده است :
1 .
إِنَّ إِبْراهِيمَ كانَ أُمَّةً .
مفسران در تفسير امّت اختلاف كردهاند . رازى چهار نظريه در اينباره نقل كرده است . در ميان اين ديدگاهها دو نظريه از همه بهتر است :
اوّل : ابراهيم برابر يك امّت بود . دوم : او امام بود . در هرحال ، مراد از امّت در اينجا آن است كه او بزرگ بود . « 1 »
2 .
قانِتاً لِلَّهِ ؛
يعنى فرمانبردار خداوند .
3 .
حَنِيفاً ؛
يعنى راست ، پيروىكننده از حق و رهاكننده باطل .
4 .
وَ لَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ .
اين سخن ردّى بر مشركانى است كه ادّعا مىكردند ، آنها بر آيين ابراهيم هستند .
5 .
شاكِراً لِأَنْعُمِهِ ؛
يعنى در برابر نعمتهايى كه خداوند به او داده بود ، اخلاصمندانه او را سپاسگزارى مىكرد .
هامش
( 1 ) . صاحب روح البيان در تفسير اين آيه مىگويد : در حديث آمده است : « حسين سبط من الاسباط ؛ يعنى حسين امّتى از امّتهاست » ؛ زيرا سادات از نسل فرزند او امام زين العابدين هستند . آنگاه وى مىگويد : گروهى در زمان او گفتند :
حسين پيامبر است . ما اين سخن را قبلا نشنيده بوديم و ترديدى نيست كه اين سخن ، كفر و الحاد است .