رحمت خود ، دور و با آتش خود عذابشان مىكند ؛ زيرا آنان زندگى و زرقوبرق دنيا را بر آخرت و نعمتهايش ترجيح دادند . جمله :
« ذلِكَ بِأَنَّهُمُ اسْتَحَبُّوا . . . »
آشكارا نشان مىدهد كه علّت عذاب آنان و خشم خدا بر ايشان آن است كه آنها دنيا را بر آخرت ترجيح دادند . معناى اين سخن آن است كه هركس هواى نفسانىاش را بر حق و نقد را بر نسيه ترجيح دهد ، در نزد خدا همانند مشرك و كافر است ؛ يعنى استحقاق خشم و عذاب خدا را دارد .
وَ أَنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرِينَ .
بدين معنا كه خداوند آنان را ، پس از آنكه با اختيار خودشان كفر را بر ايمان ترجيح دادند ، هدايت نمىكند و نيز « لا يهديهم » بدين معناست كه خداوند آنان را پاداش نمىدهد . ترديدى نيست منظور از اينكه خداوند آنها را هدايت كرده ، اين است : خداوند براى آنان دلايل كافى بر وجود خود و نبوّت پيامبرانش اقامه كرده است : « امّا قوم ثمود ، هدايتشان كرديم و آنها كورى را از هدايت بيشتر دوست مىداشتند » . « 1 »
أُولئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ وَ سَمْعِهِمْ وَ أَبْصارِهِمْ وَ أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ .
نظير اين آيه با تفسيرش در سورهء بقره ، آيهء 6 بيان شد .
لا جَرَمَ ؛
يعنى ترديدى نيست .
أَنَّهُمْ فِي الْآخِرَةِ هُمُ الْخاسِرُونَ
زيانى بزرگتر از خشم و عذاب خداوند نيست .
ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هاجَرُوا مِنْ بَعْدِ ما فُتِنُوا ثُمَّ جاهَدُوا وَ صَبَرُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِها لَغَفُورٌ رَحِيمٌ .
خداوند پس از بيان حكم كسانى كه در واقع مؤمن هستند و در ظاهر ، كفر مىورزند ، حكم كسانى را بيان مىكند كه به پيامبر خدا ايمان آوردند ، لكن در مكه باقى ماندند و همراه او به مدينه هجرت نكردند و برخى از خواستههاى مشركان را برآورده ساختند . آنگاه از اين كار خود توبه و هجرت كردند و در پيشگاه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله جهاد نمودند و بر جهاد با مشركان و تبهكاران شكيبايى كردند . حكم
هامش
( 1 ) . فصلت ( 41 ) آيهء 17 .