يُهْلِكُونَ أَنْفُسَهُمْ ؛
زيرا آنها به وسيلهء دروغ و دورويى دين خود را تباه كردند .
وَ اللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ ؛
خدا مىداند كه آنها در بهانهها و سوگندهاى خود دروغ مىگويند .
گفتهاند : كسى جز شخص ترسو دروغ نمىگويد . البتّه ، كسى كه طمعها و آزها او را به هلاكت كشانده باشد ، نيز همين ويژگى را دارد [ - دروغ مىگويد ] .
عَفَا اللَّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ تَعْلَمَ الْكاذِبِينَ .
هنگامى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مردم را به جهاد فراخواند ، برخى از آنان اجازه خواستند كه در اين جهاد شركت نكنند و بهانههايى آوردند . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله پيش از آنكه برايش روشن شود كه آيا آنها راست مىگويند يا نه ، به آنها اجازه داد . از اينرو ، خدا او را بر اين كار سرزنش مىكند و مىگويد : بهتر بود كه در اجازه دادن به آنها تأمّل و درنگ مىكردى ، تا حقيقت آنان برايت آشكار مىشد . اين ، چيزى است كه مىتوان آن را از ظاهر آيه به دست آورد .
پرسش : پيامبر صلّى اللّه عليه و آله معصوم از اشتباه است ، در حالى كه سخن خداوند :
« عَفَا اللَّهُ عَنْكَ »
وجود گناه را ايجاب مىكند و همچنين ، سرزنش و انكار از سخن او در جملهء « لم اذنت لهم » ؟
پاسخ : عفو و بخشش از سوى خدا مستلزم وجود گناه نيست ؛ زيرا در بسيارى از موارد ، اين واژه بيانگر پاداش و رحمت اوست و تمام پيامبران از خداى تعالى بخشش مىخواستند . امّا استفهام انكارى را مىتوان به آسانى توجيه كرد ؛ زيرا اين استفهام هم در كار مباح درست است و هم در غيرمباح ؛ مثلا به رفيقت مىگويى : « لم فعلت هذا ؛ چرا اين كار را كردى ؟ » در اينجا مقصود شما از اين استفهام و پرسش آن نيست كه وى كار زشتى را انجام داده ، بلكه شما چيز ديگرى را مىخواهيد . در اينجا نيز هدف از سرزنش خدا به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بيان دروغگويى منافقان در بهانهجويى آنهاست و اينكه اين بهانهها