موجودات را مىآفريند ، سپس آنها را بازمىگرداند و اين كار ، بر او آسان است . براى اوست صفت برترى در آسمانها و زمين و اوست پيروزمند و حكيم » . « 1 »
وَ الَّذِينَ هاجَرُوا فِي اللَّهِ مِنْ بَعْدِ ما ظُلِمُوا لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيا حَسَنَةً .
اين آيه بهطور كامل بر مهاجرانى از صحابهء پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله تطبيق مىشود كه در يارى او امتحان خوبى دادند و به خاطر دين خود ، و نيز پيروى از پيامبر و خشنودى خداوند از دنيا ، خاندان و دارايى ، دورى گزيدند . امّا حسنهاى كه خداوند پيش از آخرت و در همين دنيا به آنان بخشيده عبارت بود از خانهها و زمينهاى جديد در مدينه كه به مراتب بهتر از خانههايشان در مكه بودند .
وَ لَأَجْرُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ ؛
پاداش آخرت بزرگتر از دنيا و آنچه در آن است خواهد بود .
لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ .
ضمير « كانوا » و « يعلمون » به مشركانى برمىگردد كه منكر قيامت شدند . امّا مؤمنان ، بهويژه صحابه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله بهطور يقين مىدانستند كه پاداش آخرت بزرگتر است . ما ، دربارهء هجرت و مهاجران در جلد دوم و نيز دربارهء مهاجران و انصار در جلد سوم سخن گفتيم .
الَّذِينَ صَبَرُوا وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ .
مؤمن حقيقى ، ويژگىها و نشانههايى دارد كه مهمترين آنها عبارتند از : نداشتن خودخواهى ، فداكارى در راه خدا ، شكيبايى بر تحمّل آزار و سختى به خاطر برپا داشتن حق و از بين بردن باطل و توكّل بر خداوند يگانه نه بر ثروت ، مقام و نژاد ، چنانكه صحابهء پيامبر بزرگوار صلّى اللّه عليه و إله چنين بودند .
هامش
( 1 ) . روم ( 30 ) آيهء 27 .