خداوند موقعيّت افرادى را كه كوركورانه و يا از روى آگاهى از ستمگران و گمراهان پيروى مىكنند با ستمگران در روز قيامت از راه اين گفتگو به تصوير كشيده است : افراد ضعيف النفس و كمهمّت ، براى سردمداران دنيا و پيشوايان فريبكار دينى مىگويند : ما از اوامر و نواهى شما فرمان مىبرديم و اينك ، چنانكه مىبينيد ، در پيشگاه خدا هيچ قدرتى نداريم . از ما بازپرسى مىكند و مجازاتمان مىنمايد ؛ زيرا ما به فرمان شما پيامبران را تكذيب و خدا را معصيت كرديم . بنابراين ، آيا مىتوانيد ، هرچند اندكى از عذاب و خشم او را از ما دفع كنيد ؟
قالُوا لَوْ هَدانَا اللَّهُ لَهَدَيْناكُمْ .
مراد از هدايت در اينجا ، رهايى يافتن و خلاص شدن از عذاب خداست ؛ زيرا پاسخ بر وفق پرسش مىآيد . پيروان از پيروىشدگان خود مىخواهند كه اندكى از عذاب را از آنان بردارند . آنها در پاسخ مىگويند : اگر ما توان دفع عذاب را مىداشتيم ، هرآينه آن را از خود ، دفع مىكرديم . معناى هدايت در اينجا ، همين است و نمىتواند معناى درست ديگرى داشته باشد .
سَواءٌ عَلَيْنا أَ جَزِعْنا أَمْ صَبَرْنا ما لَنا مِنْ مَحِيصٍ .
از آنجا كه همهچيز پايان يافته است ، جدال و سرزنش فايدهاى ندارد ؛ زيرا خانه ، خانهء بازپرسى و مجازات است ، نه خانهء كردار و گفتار .