اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ .
هفتاد مرتبه كنايه از كثرت است و عرب به وسيله واژهء هفت و هفتاد نسبت به يك چيز مبالغه مىكند . كسى گفته است : خداوند سبحان ، پيامبر را مخيّر كرده است كه براى منافقان استغفار كند يا نكند ؛ زيرا به گمان او « أو » در آيهء فوق براى تخيير است . اين نظريه درست نيست ؛ زيرا جملهء : « فلن يغفر اللّه لهم » دليل قاطعى است بر اينكه راه عفو و آمرزش براى منافقان وجود ندارد . بنابراين ، « او » به معناى تسويه ( برابرى ) است . در روايات آمده است : وقتى خداوند آيهء
« الَّذِينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعِينَ »
را دربارهء منافقان نازل كرد ، آنان از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله خواستند كه براى آنان طلب آمرزش كند .
از اينرو ، خدا اين آيه را دربارهء ايشان فروفرستاد :
« اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ
فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ »
.
سؤال : خدا توبهكنندگان را دوست دارد و گناهانشان را هرچه بزرگ باشد مىبخشد . پس چرا خداوند مىگويد : « فلن يغفر اللّه لهم » ؟
خدا در همين آيه پاسخ پرسش مزبور را داده و گفته است :
ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ
آنها معذرت خواستند و از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله تقاضا كردند كه برايشان طلب آمرزش كند ، لكن از روى نفاق و ريا و در واقع ، همچنان بر كفر و دشمنى خود پاى مىفشردند . در حالى كه خداوند تنها از پرهيزكاران مىپذيرد ، نه از منافقانى كه چيزى را مىگويند و بدان عمل نمىكنند .