واژگان
المخلّفون : جمع مخلّف به معناى متروك و اسم مفعول است ؛ يعنى پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله آنان را رها كرد .
بمقعدهم : اسم مصدر و در اينجا مراد از آن مصدر است ؛ يعنى بقعودهم ( به نشستن خودشان ) .
خلاف : اگر مصدر باشد به معناى مخالفت كردن و اگر ظرف بيايد به معناى بعد است .
رجعك اللّه : خدا برگرداند تو را .
فاقعدوا مع الخالفين : بمانيد با برجاىماندگان و در خانه نشستگان كه عبارتند از : زنان ، كودكان و سالخوردگان .
اعراب
« خلاف رسول اللّه » ، اگر به معناى « بعد » باشد ، ظرف و منصوب به « مقعدهم » مىباشد و اگر مصدر باشد ، به معناى مخالفت كردن و مفعول لاجله براى « فرح » است .
« حرّا » تميز . لام در « ليضحكوا » لام امر و عمل آن جزم دادن است مانند لام در « ليبكوا » .
« قليلا » صفت براى مفعول مطلق محذوف : « ضحكا قليلا » و از اين قبيل است « كثيرا » :
« بكاء كثيرا » . « جزاء » مفعول لاجله براى « يبكوا » . « ابدا » منصوب است بنابر ظرفيت و معناى آن آينده است . « اوّل مرّة » قائممقام ظرف است : « فى اوّل مرّة » .
تفسير
فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلافَ رَسُولِ اللَّهِ وَ كَرِهُوا أَنْ يُجاهِدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ .
خداوند پيشتر سخن يكى از منافقان را نقل كرد كه به پيامبر صلّى اللّه عليه و إله مىگفت :