خدا چنين مىگفت : « و أيديكم إلى المرافق و أرجلكم إلى الكعبين » و ميان « أيدى » و « أرجل » با « وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ » فاصله نمىانداخت . ثانيا ، عطف « أرجل » بر « أيدى » ايجاب مىكند كه معناى هر قرائتى مغاير با معناى قرائت ديگر باشد ؛ چراكه معناى قرائت نصب ، شستن پاها و معناى قرائت جر مسح آنهاست . اما در صورت عطف « أرجل » به « رؤوس » ، معناى هر دو قرائت يكى است . به علاوه ، مجرور خواندن لفظ به جهت مجاورت ، لغتى غير فصيح است كه مطلقا در سخن خدا وجود ندارد . وَ إِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا . در صورتى كه شخص به يكى از دو سبب ، جنب شود غسل واجب است : نخست ، خارج شدن منى از انسان خواه در بيدارى باشد و خواه در خواب . دوم ، داخل كردن حداقل ختنهگاه در قبل و يا دبر ، البته داخل كردن تمام آلت به طريق اولى موجب غسل مىشود . اهل سنّت ، غسل كردن را با كيفيّت ويژهاى واجب نمىدانند ، بلكه مىگويند : واجب است ، به هر ترتيبى كه اتفاق بيفتد ، آب تمام بدن را فراگيرد . شيعهء اماميّه غسل جنابت را به دو نوع تقسيم كرده است : ترتيبى و ارتماسى . ترتيبى آن است كه شخص غسلكننده بايد آب را بدين ترتيب روى خود بريزد : ابتدا روى سر ، آنگاه بر سمت راست و بر سمت چپ و رعايت اين ترتيب واجب است ؛ طورى كه اگر كسى آن را برهم زند و مقدّم را مؤخّر و يا مؤخّر را مقدّم كند ، غسل او باطل خواهد بود . امّا غسل ارتماسى آن است كه تمام بدن ، يك مرتبه زير آب فرو برده شود و اگر يك جزء از بدن بيرون از آب بماند ، غسل باطل است . وَ إِنْ كُنْتُمْ مَرْضى أَوْ عَلى سَفَرٍ أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائِطِ أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً . تفسير اين آيه در ضمن تفسير آيهء 43 از سورهء نساء بيان شد . ما يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَ لكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَ لِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ . واژهء « حَرَجٍ » به معناى تنگنا و مشقّت است . « ضرر » همان حرج
التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى )ج ٣ — صفحة 45
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص٤٥