واژگان
المرافق ، جمع مرفق : آرنج .
الكعبان : دو استخوان برآمدهاى كه قدم را از ساق جدا مىكند .
الجنب : كسى كه جنب باشد . اين واژه بر مرد ، زن ، مفرد ، مثنّى و جمع اطلاق مىشود .
الغائط : جاى پايين . مراد از آن در اين جا قضاى حاجت از دو موضع مخصوص است .
الصعيد : روى زمين .
اعراب
« بِرُؤُسِكُمْ »
برخى گفتهاند « باء » زايد است و برخى گفتهاند براى الصاق و برخى گفتهاند براى تبعيض است . تفصيل اين مطلب در بخش تفسير آيه خواهد آمد .
« ما يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ » ،
مفعول «
يُرِيدُ
» محذوف است . « يجعل » مضارع منصوب به « أن » ، كه پس از لفظ «
اللَّهُ
» در تقدير است و
« مِنَ »
زايده مىباشد .
« حَرَجٍ »
مفعول براى « يجعل » است . اين جمله در تقدير چنين است : « ما يريد اللّه ذلك لأن يجعل عليكم حرجا » و از اين قبيل است جملهء
« يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ » .
تفسير
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ ؛
يعنى هرگاه اراده كرديد كه به نماز برخيزيد ، چنانكه مىگويى : « إذا نمت فاقرأ سورهء الفاتحة ؛ هرگاه ارادهء خواب كردى ، سورهء فاتحه را بخوان » و اين ، از باب اطلاق سبب بر مسبّب است .
فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ .
در اين جمله اختلافى وجود ندارد ، جز اينكه شيعه