اطاعت زن از او در نزديكى كردن و بيرون نرفتن از خانهء شوهر مگر با اجازهء او ، محدود كردهاند .
زن و شوهر جز در امور فوق از حقوق يكسان برخوردارند :
« وَ لَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ » .
« 1 »
2 . خداوند براى اينگونه سرپرستى شوهر بر زن دو سبب بيان كرده است . به سبب اوّل با اين سخن خود :
« بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ »
و به سبب دوم با اين سخن خود :
« وَ بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ »
اشاره كرده است . ابتدا به بيان سبب اوّل مىپردازيم : ضمير در
« بَعْضَهُمْ »
هم به زنان برمىگردد و هم به مردان و ضمير را از باب تغليب مذكّر آورده است . مراد از « بعض » اوّل ، مردان و مراد از « بعض » دوم ، زنان است .
سؤال : چرا خداوند تعالى فرمود :
« بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ »
و نفرمود : « بما فضلهم عليهنّ » با اينكه اين تعبير مختصرتر و آشكارتر است ؟
پاسخ : اگر « فضلهم عليهنّ » مىفرمود ، از آن ، برترى تمام مردان بر تمام زنان استفاده مىشد ، درحالىكه اين مقصود نيست ؛ زيرا دور از واقعيّت است . چهبسا زنى كه از هزار مرد برتر است . بنابراين ، واژهء بعض اشاره بدان دارد كه اين تفضيل براى جنسى نسبت به جنس ديگر است و به افراد نظر ندارد .
خداوند سبحان وجه افضليّت را مبهم آورده ؛ زيرا فرموده است :
« بِما فَضَّلَ اللَّهُ »
مفسّران و ديگران گفتهاند : مرد از زن هم از لحاظ جسمى و هم از لحاظ عقلى برترى دارد و در اينباره سخن و استدلال را به درازا كشاندهاند . برخى از مفسّران در اينباره كتابهاى ويژهاى نوشتهاند .
آنچه ما شاهد آن هستيم ، اين است كه كارهاى بزرگ در ميدان علم ، دين ، هنر ، فلسفه و سياست ، همگى از آن مردان مىباشد ، نه زنان و اگر زنى پيدا شود كه در اين
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 228 .