مراد از آن در اينجا شوهر است كه به امور زن مىپردازد .
قانتات : جمع « قانتة » و مراد از آن ، زنى فرمانبردار است .
حافظات للغيب : جمع « حافظة » و او زنى است كه در غياب شوهر ، خود و مال او را نگهدارى مىكند .
نشوز : در لغت به معناى ارتفاع است . نشوز هريك از زن و شوهر بدين معناست كه از حقوق همسرى سر باز مىزند .
شقاق : به معناى اختلافى است كه هركدام از زن و شوهر را در يك شق و سمت قرار مىدهد .
حكم : كسى است كه دو طرف درگيرى را از يكديگر جدا مىسازد .
اعراب
« بِما فَضَّلَ اللَّهُ »
« باء » سببيّه و « ما » مصدريه است و تقدير آن « بتفضيل اللّه » مىباشد و مجرور متعلّق است به
« قَوَّامُونَ » .
« بِما أَنْفَقُوا »
عطف است بر
« بِما فَضَّلَ اللَّهُ » .
« فَالصَّالِحاتُ »
مبتدا و
« قانِتاتٌ »
خبر آن و
« حافِظاتٌ »
خبر دوم است .
« بِما حَفِظَ اللَّهُ »
« ما » مصدريه و تقدير : « بحفظ اللّه » است . معناى اين جمله آن است كه زن صالح ، غيبت شوهرش را به دستور خدا يا همانطور كه او دستور داده حفظ مىكند . « بين » در اصل ، ظرف مكان است ، آنگاه به عنوان اسمى براى وصال و فراق به كار رفته است ، همانند :
« هذا فِراقُ بَيْنِي وَ بَيْنِكَ » .
در اينجا
« شِقاقَ »
مجازا به « بين » اضافه شده است ؛ زيرا « شقاق » حقيقتا به زوجين اضافه مىشود ، نه به
« بَيْنِهِما »
و اصل كلام اينگونه است : « و ان خفتم شقاقا بينهما » ، نظير مكر اللّيل كه در اصل ، مكر فى اللّيل است .
تفسير
الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ وَ بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ .