نپذيرفت ، رختخوابش را از وى جدا كند و اگر نپذيرفت ، وى را اندكى كتك بزند .
البتّه ، هدفش از كتك زدن بايد تأديب باشد و نه انتقام .
به علاوه ، امر به نصيحت ، آنگاه ترك رختخواب و سپس زدن به عنوان اباحه و ترخيص است ، نه به عنوان وجوب ؛ زيرا همهء فقها وحدت نظر دارند كه كتك نزدن بهتر است . و كسى كه در مقابل آزار همسرش شكيبايى مىكند و او را كتك نمىزند ، از كسى كه او را مىزند در نزد خدا بهتر است . چنانكه فقها اتفاق دارند كه اگر از راه آسانتر ، مقصود حاصل شود ، بسنده كردن به آن ، واجب و تجاوز از آن حرام است .
پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمود : « نبايد كسى از شما همسرش را در ابتداى روز همچون شتر كتك بزند و آنگاه در آخر روز با وى همخوابى كند . . . بهترين شما كسى است كه رفتارش با خانوادهاش از همه بهتر باشد و من كسى هستم كه رفتارم با خانوادهام از همه بهتر است » .
شگفتانگيز است ، طبرى ، كه وى را شيخ مفسّران برشمردهاند ، در تفسير آيهء
« وَ اهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضاجِعِ »
مىگويد : خداوند به شوهر دستور داده است كه هرگاه همسرش از وى نافرمانى كند ، او را با طناب ، در خانهاى كه با او مىخوابد ، چنانكه شتر را مىبندند ، ببندد . سببى كه وى را وادار كرده تا دست به چنين تفسيرى بزند ، آن است كه عرب طنابى را كه با آن شتر را مىبندند ، « هجار » مىنامند .
بنابراين ، معناى
« اهْجُرُوهُنَّ »
آن است كه وى را با هجار ببنديد . . . . بهترين ردّ بر اين تفسير ، سخن زمخشرى است كه مىگويد : « اين تفسير ، از تفسيرهاى انسانهاى كودن است » .
فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا ؛
اگر آنان از شما اطاعت كردند ، هيچيك از راههاى سهگانه را در پيش نگيريد ؛ زيرا نصيحت ، ترك همخوابى و زدن ، وسيلهاى است براى اطاعت . وقتى مقصود حاصل شد ، وسيله نيز از بين مىرود . اين سخن خداى تعالى :
« فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا » .
اشاره بدان دارد كه شوهر