دو نكته است : نخست اينكه فردى عمدا فعل حرام را مرتكب مىشود و چنين شخصى مسئول است . نكتهء دوم اينكه فرد مورد تجاوز ، اجل معينى دارد . اين هردو نكته در يك مورد جمع شدهاند و هركدام حكم و اثر خود را دارد .
وَ مَنْ يُرِدْ ثَوابَ الدُّنْيا نُؤْتِهِ مِنْها وَ مَنْ يُرِدْ ثَوابَ الْآخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْها وَ سَنَجْزِي الشَّاكِرِينَ .
ظاهر آيه ، عام ولى سياق آن در خصوص جهاد است . معناى آيه اين است كه هركس براى سود و غنيمت مادّى و نه به منظور پاداش الهى بجنگد و كشته شود ، در دنيا و آخرت زيان ديده است و اگر سالم بماند و ارتش اسلام از دشمن غنيمت بگيرد ، تنها بهرهء خود را از غنيمت جنگى گرفته است و هيچگونه پاداش خداوندى ندارد . اگر كسى براى پيروزى حق و اعتلاى كلمهء دين بجنگد ، هم بهرهء خود را از غنيمت جنگ مىگيرد و هم استحقاق پاداش خدا را دارد . همچنين اگر كسى هم دنيا را قصد كند و هم آخرت را ، استحقاق پاداش خدا را دارد ؛ زيرا خدا مىگويد : « برخى از مردم مىگويند : اى پروردگار ما ! ما را در دنيا چيزى بخش ، اينان را در آخرت نصيبى نيست . و برخى از مردم مىگويند :
« فَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا وَ ما لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلاقٍ . وَ مِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَ فِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنا عَذابَ النَّارِ . أُولئِكَ لَهُمْ نَصِيبٌ مِمَّا كَسَبُوا وَ اللَّهُ سَرِيعُ الْحِسابِ ؛
« 1 » اى پروردگار ما ! ما را هم در دنيا خيرى بخش و هم در آخرت و ما را از عذاب آتش نگه دار . اينان از آنچه خواستهاند ، بهرهمند مىشوند و خدا به سرعت به حساب هركس مىرسد » . بنابراين ، طبيعت جهاد ، دو قصد را طلب مىكند ؛ قصد دنيا و قصد آخرت . بر خلاف نماز و روزه و زكات و حج كه تنها براى خداست و اندك شايبهاى آن را فاسد مىكند .
آنچه انسان نيّت كند نصيبش خواهد شد
كسى كه در آيات خدا و احاديث پيامبر او تتبّع كند ، مىبيند كه نيّت ، در داورى
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 200 - 202 .