دربارهء گفتارها ، كردارها و انسانها تأثير بزرگى دارد . خداوند فرموده است : « كسى كه پاداش دنيا را بخواهد به او مىدهيم و . . . » و نيز فرموده است :
« مَنْ كانَ يُرِيدُ الْعاجِلَةَ عَجَّلْنا لَهُ فِيها ما نَشاءُ
. . . .
وَ مَنْ أَرادَ الْآخِرَةَ وَ سَعى لَها سَعْيَها وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِكَ كانَ سَعْيُهُمْ مَشْكُوراً ؛
« 1 » هركس خواهان اين جهان باشد هرچه بخواهد زودش ارزانى داريم . . . و هركه خواهان آخرت باشد و در طلب آن سعى كند و مؤمن باشد ، جزاى سعيش داده خواهد شد » . همچنين در سورهء شعراء آيات 88 و 89 گفته است :
« يَوْمَ لا يَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ . إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ ؛
روزى كه نه مال سود مىدهد و نه فرزندان ، مگر آنكس كه با قلب رسته از شرك به نزد خدا بيايد » . در حديث شريف آمده است :
1 . آنچه انسان نيت كند ، نصيبش خواهد شد . . . 2 . مردم با نيتهاى خود محشور مىشوند . . . 3 . عملها در گرو نيّتهاست . . . 4 . نيّت انسان بهتر از عمل اوست .
البتّه ، هيچجاى شگفتى نيست اگر عمل براساس نيّت ارزيابى شود ؛ زيرا قلب ، اساس زندگى است و با حركت آن ، زندگى انسان آغاز مىشود و با ايستادن آن ، زندگى پايان مىيابد . قلب جايگاه ايمان و كفر ، خوف و رجا ، حبّ و بغض ، شجاعت و ترس ، اخلاص و نفاق ، قناعت و طمع و ديگر فضيلتها و رذيلتهاست . در حديث قدسى آمده است كه خداوند فرمود : « گنجايش مرا نه زمين دارد و نه آسمان ، بلكه گنجايش مرا دل بندهء مؤمنم دارد » ؛ يعنى عظمت خدا را درك مىكند .
بنابراين ، تمامى اعمال به وضعيت قلب شكل مىيابند و رنگ دل را به خود مىگيرند ؛ زيرا دل ، منشأ و سرچشمهء اعمال است . در تفسير آيهء 84 سورهء اسراء :
« قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ »
آمده كه مراد آن است كه هر انسانى طبق نيّت خود عمل مىكند .
بر اين اساس است كه انسان مىتواند با انتخاب اهداف و آرمانهايش - چه خير و چه
هامش
( 1 ) . اسراء ( 17 ) آيهء 18 - 19 .