خلاصهء كلام اينكه ربا بهطور مطلق در دين حرام است . و در چيزهاى قابل معاوضه فقط درخصوص آنچه كيل يا وزن مىشود ربا حرام است ، اعم از اينكه فلز باشد ، مثل طلا و نقره ، يا از نوع دانه باشد ، مثل گندم و جو ، يا از قبيل ميوهجات باشد يا از روييدنىها . البته به شرط اينكه هر دو از يك جنس باشند . و ما در كتاب فقه الإمام جعفر الصادق عليه السّلام ، جلد سوم ، فصل ربا ، به تفصيل دربارهء اين موضوع سخن گفتهايم .
حرمت ربا
ربا به نصّ كتاب و روايات متواتر و اجماع مسلمانان از صدر اسلام تاكنون ، حرام است و حتّى حرمت ربا نياز به دليل ندارد ؛ زيرا از بديهيات است ؛ نظير وجوب نماز و حرمت زنا و از همين جهت است كه فقها به كفر كسىكه حرمت ربا را منكر شود حكم كردهاند ؛ زيرا او يكى از ضروريات دين را منكر شده است . همانگونه كه گرفتن ربا حرام است ، دادن آن نيز حرام مىباشد . در حديث آمده است :
« خدا ربا ، خورندهء آن ، فروشندهء آن ، خريدار آن ، نويسنده و شاهد بر آن را لعنت كرده است » .
سبب حرمت ربا
كسىكه به خدا و اينكه تشريعكنندهء حلال و حرام تنها او مىباشد ايمان دارد ، براى حرام بودن ربا جز وحى دليل ديگرى را نمىطلبد و اگر احيانا از سبب حرمت ربا مىپرسد نه به خاطر اين است كه قانع شود ، بلكه صرفا به منظور آگاهى بيشتر و يا بدان سبب است كه كسانى را كه اين آيه به آنها اشاره مىكند قانع سازد :
« وَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَحْدَهُ اشْمَأَزَّتْ قُلُوبُ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ وَ إِذا ذُكِرَ الَّذِينَ مِنْ دُونِهِ إِذا هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ » .
« 1 » در هر صورت ، براى حرام بودن ربا چند سبب بيان كردهاند :
هامش
( 1 ) . زمر ( 39 ) آيهء 45 .