« أَنْ تَصَدَّقُوا » ،
در اصل « تتصدقوا » بوده است .
« إِنْ »
با صلهاش در محل رفع و مبتداست و
« خَيْرٌ لَكُمْ »
خبر آن و در تقدير : « الصدقة خير لكم » است .
وجه مناسبت صدقه و ربا
موضوع هركدام از صدقه و ربا مال است ، با اين تفاوت كه صدقه ، بخششى است بدون عوض و نيز پاكى ، پاكيزگى ، همكارى و يارى به يكديگر است ؛ امّا ربا برگرداندن مال است با اضافه و نيز طمع ، حرص ، چرك و آلودگى و چپاول و استثمار محسوب مىشود . بنابراين ، صدقه و ربا از لحاظ موضوع نظير يكديگر ، امّا از لحاظ حكم و هدف ، متضاد يكديگرند و همانگونه كه اشيا با نظاير خود مىآيند با اضداد خود نيز ذكر مىشوند و از همين جهت ، حكم ربا بلافاصله پس از حكم صدقه آمده است . پيش از آنكه به تفسير آيات بپردازيم ، تعريف ربا در دين و نيز دليل حرمت و سبب آن را بيان مىكنيم :
تعريف ربا
ربا در لغت به معناى زياد شدن است و از اين قبيل مىباشد سخن خداى تعالى :
« اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ »
« 1 » يعنى زياد شد . در شريعت ، ربا بر دو قسم است : يكى رباى نسيه ، يعنى قرض و ديگرى رباى فضل ، يعنى زيادى ، بدين معنا كه دو چيزى كه از يك جنس هستند با يكديگر معاوضه مىشوند [ و در عينحال يكى زيادتر از ديگرى است ] و تفصيل مطلب به ترتيب زير است :
معناى رباى نسيه و يا رباى قرض آن است كه انسان چيزى را به كسى وام بدهد و شرط كند كه علاوهبر اصل وام ، سود هم به وى بدهد و تفاوت نمىكند كه سود از جنس مالى باشد كه شخص آن را وام مىدهد ، نظير اينكه كسى ده درهم وام مىدهد و
هامش
( 1 ) . حج ( 22 ) آيهء 5 .