اعراب
« قانِتِينَ »
حال است از واو
« قُومُوا » .
« رجالا » نيز حال است و به معناى « فصلّوا راجلين » .
« كَما عَلَّمَكُمْ »
« ما » مصدريه متعلّق به
« فَاذْكُرُوا »
و در تقدير : « اذكروا اللّه كتعليمه إيّاكم » ، است .
« ما لَمْ تَكُونُوا »
« ما »
موصول در محلّ نصب به عنوان مفعول دوم براى
« عَلَّمَكُمْ »
است .
تفسير
حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ .
مراد نماز پنجگانه است و حفظ آنها بدين معناست كه اين نمازها را در وقت خود و بروجهى كه وارد شده ، به جاى آوريد .
وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى .
خداوند خاص را پس از عام آورده است تا توجّه بندگانش را به اهمّيت آن جلب كند ؛ نظير اهمّيت جبرئيل و ميكائيل در ميان فرشتگان كه خداوند در اين آيه پس از ذكر آنان در جمع فرشتگان ، بار ديگر بهطور جداگانه آن دو را ياد كرده است :
« مَنْ كانَ عَدُوًّا لِلَّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ رُسُلِهِ وَ جِبْرِيلَ وَ مِيكالَ » .
« 1 »
در اينكه مراد از
« الصَّلاةِ الْوُسْطى »
چيست ؟ اختلاف كردهاند و در اينباره چنانكه از [ كتاب ] نيل الاوطار نقل شده است ، هيجده نظريه وجود دارد ، نظريهء بيشتر مفسّران و نيز مشهورتر آن است كه مراد نماز عصر است و در اين مورد روايتى نيز وارد شده است . برخى گفتهاند : علّت اينكه نماز عصر را نماز وسطى ناميدهاند آن است كه در ميان دو نماز شب ( مغرب و عشا ) و دو نماز روز ( صبح و ظهر ) واقع شده است . امّا اينكه از ميان نمازهاى پنجگانه ، خداوند تنها از نماز عصر نام برده ، بدان سبب است كه اين نماز غالبا در هنگام كار و گرفتارى مردم واقع مىشود .
صاحب تفسير المنار به نقل از استادش ، شيخ محمّد عبده گفته است : اگر بر تفسير
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 98 .