آل فرعون : در اينجا مراد از آل فرعون ، پيروان فرعون هستند كه بهطور مستند به دستور او قوم بنى اسرائيل را شكنجه مىكردند . ابو حيّان اندلسى در تفسير بزرگ خود ، البحر المحيط مىگويد : « فرعون پسر و دختر و عمو و دايى و خويشاوندى از ناحيهء پدر نداشت » . من دليلى كه وى در اثبات اين ادّعاى خود بدان تكيه كرده باشد نمىشناسم .
فرعون : لقب پادشاه مصر در آن زمان است ؛ نظير كسراى ايران ، قيصر روم ، نجاشى حبشه ، تبّع يمن و خاقان ترك . خدا را شكر كه اين القاب ملوكانه اكنون از بين رفته است .
البلاء : امتحان و آزمايش با آنچه سودمند و يا زيانآور است . خداى تعالى مىگويد :
« وَ بَلَوْناهُمْ بِالْحَسَناتِ وَ السَّيِّئاتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ ؛
« 1 » آنانرا به نيكىها و بدىها آزمايش كرديم ، شايد بازگردند » .
اعراب
« فِرْعَوْنَ »
غيرمنصرف است به سبب علميّت و عجميّت .
« سُوءَ الْعَذابِ »
مفعول مطلق است ؛ زيرا
« يَسُومُونَكُمْ »
به معناى « يعذبونكم » است .
تفسير
خداوند پس از آنكه نعمتهايش را بهطور اجمال به بنى اسرائيل يادآورى مىكند ، اين نعمتها را به تفصيل تذكر مىدهد . در ميان اين نعمتها نخستين نعمتى كه خداوند بدان اشاره كرده عبارت است از : رهايى آنان از چنگال فرعون و پيروان او كه قوم يهود را به سختى آزار دادند . خدا با اين سخن خود ، عذاب مزبور را بيان مىكند : « پسرانتان را مىكشتند و زنانتان را زنده نگاه مىداشتند » ؛ يعنى فرزندان
هامش
( 1 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 168 .