اولياء - عليهم السلام - را در نظر داشته باشند كه با آن همه مقامات ، چطور سلوك با خلق خدا مىكردند و دلهاى آنها را با چه اخلاق كريمه نرم و خاضع مىكردند !
تا نورانيت و صفا و محبّت و تواضع در قلب عالِم و مرشد نباشد ، نمىتواند به ارشاد خلق و تعليم مردم قيام كند و نمىتواند تخم معارف و حِكَم را در قلوب مردم بنشاند .
و در كافى از حضرت صادق - عليه السلام - نقل كند كه فرمود : « طلب كنيد علم را ، و زينت پيدا كنيد با علم به بردبارى و وقار ، و تواضع كنيد براى كسى كه به او علم مىآموزيد و از او علم مىآموزيد ، و نباشيد علماء جبّار كه باطلتان حقّتان را از بين ببرَد » « 1 » .
آرى ، با اخلاق ناهنجار و صفات ذميمه ، حق نيز از ميان مىرود . و اگر عالِم ، جبّار و متكبّر شد ، خاصيت علمش باطل مىشود ، و اين بزرگتر خيانت است به علم و معارف كه مردم را از حق و حقيقت منصرف مىكند ، و چون عالم ، به وظيفه علم - كه اخلاق حسنه است - رفتار نكرد ، دين و علم از نظر مردم مىافتد و عقيده مردم سست مىشود و دلها از علماء حق هم منصرف مىشود ، و اين يكى از بزرگترين ضربتهايى است كه به پيكر ديانت و حقيقت از دست علماء وظيفهنشناس مىخورد كه كمتر چيزى مىتواند اينطور مؤثر باشد .
هامش
( 1 ) - متن فرمايش امام صادق عليه السلام چنين است : « اطْلُبُوا العِلْمَ وَتَزَيَّنُوا مَعَهُ بِالحِلْمِ وَالوَقارِ ، وَتَواضَعُوا لِمَنْ تُعَلِّمُونَهُ العِلْمَ ، وَتواضَعُوا لِمَنْ طَلَبْتُمْ مِنْهُ العِلْمَ ، وَلا تَكُونُوا عُلَماءَ جَبّارِينَ ، فَيَذْهَبَ باطِلُكُمْ بِحَقِّكُمْ » . ( الكافي ، ج 1 ، ص 36 ، « كتاب فضل العلم » ، « باب صفة العلماء » ، حديث 1 )