و محتمل است آن صورت غيبيه ملكوتيه ، عكسالعمل أطوار مُلْكيه دنياويه باشد ، و چون اينجا خود را بزرگ جلوه داده است ، حق تعالى او را در آن عالم كوچك و حقير كند ؛ « كَما تُدِينُ تُدانُ » « 1 » .
و در كافى شريف ، از حضرت صادق - عليه السلام - روايت شده است كه « در جهنّم وادى [ اى ] است از براى متكبّران كه آن را سَقَر گويند . به خداى تعالى شكايت كرد از شدّت حرارت خود و خواهش كرد كه اذن دهد كه تنفس كند .
پس نفَس كشيد و جهنّم از آن محترق شد » « 2 » .
عزيزا ! انسان اگر احتمال صدق اينطور احاديث را بدهد ، بايد بيشتر از ما درصدد علاج نفس برآيد . جايى كه چيزى ، خود محل عذاب و آتش است ، از شدّت حرارت به ناله درآيد و از نَفَس آن ، جهنّم محترق شود ، آيا ما با اين عذاب ، بايد چطور بهسربريم ؟ آيا براى اين چند روزه سركشى و بزرگىفروشى به بندگان خدا يا تكبّر به عبادت و اطاعت خدا ، چطور خود را حاضر كنيم از براى چنين عذابى كه جهنم را به فرياد درآوَرَد ؟ واى به حال غفلت و سرمستى ما . امان از اين بىهوشى و خواب سنگين ما .
هامش
( 1 ) - اين جمله مَثَلى است سائر و مشهور ، و امام صادق عليه السلام از صحابى جليل القدر أبوذر غفاري - رضي اللَّه عنه - خطبهاى را نقل فرمودند ، كه ابوذر در خلال آن فرمود : « . . . كَما تُدِينُ تُدانُ يا مُبْتَغِيَ العِلْمِ » ؛ « همانگونه كه عمل كنى ، جزا و پاداش مىيابى ، اى طالب علم » . ( الكافي ، ج 2 ، ص 134 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب ذمّ الدُّنيا و الزُّهد فيها » ، حديث 18 ، و « باب القناعة » ، ص 138 ، حديث 4 )
( 2 ) - متن حديث ، اين است : « إنَّ في جَهَنَّمَ لَوادِياً لِلْمُتَكَبِّرِينَ يُقالُ لَهُ : سَقَرٌ ، شَكا إلى اللّهِ - عَزَّ وَجَلَّ - شِدَّةَ حَرِّهِ ، وَسَألَهُ أنْ يَأْذَنَ لَهُ أنْ يَتَنَفَّسَ فَتَنَفَّسَ فَأحْرَقَ جَهَنَّمَ » . ( الكافي ، ج 2 ، ص 310 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب الكبر » ، حديث 10 )