ابليس لعين را مخور كه تو را به هلاكت كشاند و از سرمنزل انسانيت و قرب حق تعالى دور كند .
از اينجا حال ساير علوم را نيز بايد به دست آورد . اگر حكيمى يا فقيهى يا محدِّث و مفسِّرى ، ببين از اين علوم ، در قلب تو چه يادگارهايى مانده و چه ثمراتى از اين علوم ، در درخت وجود تو پيدا شده . عليّ بن ابيطالب فرمود :
« سَرِ علم تواضع است » « 1 » .
اگر در تو تواضع و فروتنى پيدا شده است ، شكر خدا كن و در ازدياد آن بكوش و از حيلههاى نفسانى غافل مشو كه نفس و شيطان در كمين هستند و در پى فرصت مىگردند كه انسان را از راه حق برگردانند .
هيچگاه به كمالات خود مغرور مشو ؛ كه غرور از شيطان است . هميشه به خود بدبين باش و از سوء عاقبت در ترس و هراس باش .
و اگر ديدى در تو از اين علوم اعجاب و خودبينى و خودپسندى حاصل شده است ، بدانكه طعمهء ابليس شدى و از راه سعادت دور افتادى ، و آنگاه نظر كن ببين جز پاره [ اى ] اصطلاحاتِ بىمغز ، چه در دست دارى ؟ آيا مىتوان با اين اصطلاحات ، ملائكة اللَّهِ غلاظ و شداد را جواب داد ؟ آيا مىشود با هيولى و صورت و معانىِ حرفيه و مانند اينها ، خداى عالم را بازى داد ؟ گيرم در اين عالم كه كشف سراير نمىشود ، بتوان به بندگان خدا تدلّل و تكبّر كرد و با آنها با تحقير و توهين رفتار كرد ، آيا مىتوان در قبر و قيامت هم باز با همين پاى چوبين رفت ؟
و از صراط هم مىتوان با اين پاى چوبين گذشت ؟
علم قرآن و حديث ، بايد اصلاح حال تو را كند و اخلاق دوستان خدا را در تو
هامش
( 1 ) - الكافي ، ج 1 ، ص 48 ، « كتاب فضل العلم » ، « باب النوادر » ، حديث 2 .