حق - تعالى شأنه - در جميع امور ، با مخلوق خود با رفق و مدارا رفتار فرمايد ؛ حتى تشريع شرايع - چون هدايت طرق سعادت و كمال است - عين رفق است . چنانچه تأديب طاغيان و جعل حدود و تعزيرات ، كمال رفق و صلاح است ؛ چه كه ترك آن ، خرق و فساد است ، حتى براى مرتكب آن ؛ « وَإذا كانَ الرِفْقُ خُرْقاً كانَ الْخُرْقُ رِفْقاً » چنانچه در حديث است « 1 » . بلكه نزد عالمانِ به غايات و مبادى ، تعذيب اخروى رفق است « 2 » ، و اينكه مىفرمايد : « خداى تعالى عطا مىفرمايد بر رفق آنچه كه عطا نمىفرمايد بر عنف » ، شاهد بر آن است كه در فصل دوم مشروحاً ذكر كرديم .
چنانچه در حديث ديگر كافى شريف است كه راوى گويد : شنيدم از حضرت صادق عليه السلام مىگفت : « كسى كه رفق و مدارا كند در كارش ، نايل شود به آنچه كه مىخواهد از مردم » « 3 » .
و از رسول خدا - صلّى اللَّه عليه وآله - منقول است كه فرمود : « همانا در رفق ، زيادت و بركت هست ، و كسى كه محروم شد از رفق ، محروم شد از خير » « 4 » .
وَعَنْ مَحَمَّدِ بْنِ يَعْقُوبَ بِإسْنادِهِ قالَ : قالَ أبُو جَعْفَرٍ عليه السلام : « مَنْ قُسِّمَ
هامش
( 1 ) - نهج البلاغة ، ص 402 ، نامه 31 .
( 2 ) - ر . ك : الفتوحات المَكّية ، ج 2 ، ص 161 ، باب 87 ؛ شرح فصوص الحكم ، قيصرى ، ص 661 - 664 ؛ الحكمة المتعالية ، ج 9 ، ص 345 - 346 .
( 3 ) - متن فرمايش امام صادق عليه السلام اين است : « مَنْ كانَ رَفِيقَاً فِي أمْرِهِ نالَ ما يُرِيدُ مِنَ النّاسِ » . ( الكافي ، ج 2 ، ص 120 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب الرفق » ، حديث 16 )
( 4 ) - متن حديث نبوى ، چنين است : « إنَّ في الرِّفْقِ الزِّيادَةَ وَالبَرَكَةَ ، وَمَنْ يُحْرَمِ الرِّفْقَ يُحْرَمِ الخَيْرَ » . ( الكافي ، ج 2 ، ص 119 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب الرفق » ، حديث 7 )