فصل سوم در بيان آنكه « رفق » و « مدارا » از جنود عقل و از لوازم فطرت مخموره است ، و « خرق » و « عنف » از جنود جهل و ابليس و از لوازم فطرت محجوبه است
و اين معنى محقّق شود پس از آنكه معلوم شود كه رفق و مدارا و مصاحبت و رفاقت ، از جَلَواتِ رحمت رحمانيه و شؤونِ آن است . قلبى كه در آن جلوه رحمت افتاده باشد و به بندگان خدا با نظر رحمت و عطوفت بنگرد ، البته چنين قلبى در تمام شؤون و مراحلى كه مذكور شد در فصل سابق ، با رفق و مدارا رفتار مىكند در معاشرت با نوع خود ؛ بلكه در سلوك با غير نوع خود از حيوانات - كه در تحت ادارهء او هستند و او در آنها تصرّف دارد - و در خُدّام و عبيد و عشرت با آنها ، و در سلوك با ارحام و همسايگان خصوصاً ، و بالجمله ، با تمام اصناف مردم ، معاشرت با رفق و رحمت و عطوفت و رفاقت كند .
و همينطور در باب ارشاد و تعليم خلق و اجراء امر و نهى الهى ، رحمت و عطوفت ، آنها را دعوت به اين شغل شريف كند ؛ و البته چيزى كه از پرتو نور رحمت رحمانيه پيدا شد ، با رفاقت و مدارا انجام مىگيرد ، و شدّت و عنف و امثال آن از آن دور است .
و چون اين مقدمه واضح شد ، معلوم شود كه رفق از فطريات مخموره است و از لوازم فطرت اللَّه است ؛ زيرا كه تمام قلوب عائله بشرى به حسب فطرت ، مخمور به رَحْم است ، و عالم نقشه رحمت رحمانيه است ، و از اين جهت ، اهل