سهم است ، نبايد دو سهم بر او تحميل كرد ، و كسى كه داراى دو سهم است ، نبايد سه سهم بر او تحميل نمود « 1 » ، و همينطور ، و چون اختلاف درجات اعمال و طاقت و اشتياق بر آن غالباً از اختلاف درجات ايمان است ، از اين جهت در احاديث شريفه براى تقريب به ذهن ، مَثَلى ذكر فرمودند كه :
« مرد مسلمانى شخص نصرانى را دعوت به اسلام كرد تا قبول اسلام نمود .
پس مُسلِم سحر آمد و آن تازه مسلمان را بيدار كرد و برد به مسجد و او را به نماز واداشت ، و هر چه خواست آن بيچاره برود ، عمل ديگرى پيشنهاد او كرد تا ظهر شد ؛ نماز ظهر را خواندند ، خواست برود ، مُسلِم گفت : « بين ظهر و عصر فاصله [ اى ] نيست » . عصر شد ؛ نماز خواندند ، خواست برود ، نگذاشت تا نماز مغرب و عشا را خواندند و رفتند . فردا سحر باز مسلم آمد در منزل آن مرد ، او را بيدار كرد كه عمل روز قبل را تجديد كند . شخص نصرانى گفت : « برو براى اين دين ، يك شخص كه بيكارتر از من باشد ، پيدا كن ؛ من مرد فقيرى هستم عيالمند » « 2 » .
و در خلال اين احاديث شريفه ، امام - عليه السلام - سفارش مىفرمايد كه :
« رفق و مدارا كنيد با بندگان خدا ، و تحميل نكنيد بر آنها چيزى كه طاقت بر آن ندارند كه متنفر مىشوند و از زير بار درمىروند » .
و چنانچه در مدح و تحسينِ رفق رواياتى بسيار وارد است ، در ذمّ و تهجين خرق و عنف نيز رواياتى وارد شده . از آن جمله ، در كافى شريف به سند خود از
هامش
( 1 ) - متن حديث امام صادق عليه السلام اين است : « لا تَحْمِلُوا عَلى صاحِبِ السَّهْمِ سَهْمَيْنِ ، وَلا عَلىصاحِبِ السَّهْمَيْنِ ثَلاثَةً . . . » . ( الكافي ، ج 2 ، ص 42 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب درجات الإيمان » ، حديث 1 )
( 2 ) - الكافي ، ج 2 ، ص 43 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب درجات الإيمان » ، حديث 2 .