افعالى است ، و در اين مقام ، رضا به قضاء اللَّه به كمال مرتبت حاصل آيد . درجهء ثانيه ، مشاهده تجلّى صفاتى و اسمائى است . درجهء ثالثه ، مشاهده تجلّى ذاتى است ، و اين دو مقام ارفع از اسم رضا و امثال آن است ، گرچه روح رضا ، كه حقيقت محبّت و جذبه است ، در اين مقام موجود است بهطور كمال ، و در احاديث شريفه اشاره به مقام كمال رضا فرموده : عَنْ أبي عَبْدِاللَّهِ [ عليه السلام ] قالَ : « إنَّ أعْلَمَ النّاسِ بِاللَّهِ أرْضاهُمْ بِقَضاءِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلّ » « 1 » .
فصل پنجم در بيان ابتلاء مؤمنين
] چنانچه رضا از جنود عقل و رحمان است و از لوازم فطرت مخموره است ، سخط از جنود جهل و ابليس و از لوازم فطرت محجوبه جاهله است و از نقصان معرفت به مقام ربوبيت و جهل به عزِّ شامخ حضرت حق - جلَّ و علا - است ، و اين از ثمره خبيثهء حبّ نفس و حبّ دنيا است كه چشم و گوش انسان را جز از شهوات و آمال دنياوى كور كند ، و به واسطهء احتجاب از مقامات روحانيه و مدارج اهل معرفت و معارج اصحاب قلوب ، از ابتلائات كه مُصلِح نفوس و مُربّى قلوب است ، روگردان شود و از اقبال دنيا كه بدترين افتتان و ابتلا است ، راضى و فرحناك شود .
ما اكنون بعضى از روايات شريفه را در اين باب ذكر كنيم ، شايد از بركت
هامش
( 1 ) - « همانا آگاهترين مردم به خداوند ، راضىترين آنها به حكم و قضاى الهى است » . ( الكافي ، ج 2 ، ص 60 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب الرضا بالقضاء » ، حديث 2 )