جور - كه ضد آن است - جزوى نَبُوَد از رذيلت ، بلكه همهء رذيلتها بُوَد » « 1 » .
فصل دوم عدالت و جور در كتب اخلاقيّه
] حكما جميع اجناس فضائل را چهار فضيلت دانند : حكمت ، شجاعت ، عفت ، عدالت « 2 » .
زيرا كه نفس را دو قوّه است : قوّهء ادراك و قوّهء تحريك ، و هر يك از اين دو را به دو شعبه منقسم فرمودند :
اما قوّت ادراك منقسم شود به عقل نظرى و عقل عملى ؛ و اما قوّت تحريك نيز منقسم شود به قوّهء دفع - كه آن شعبهء غضب است - و قوّهء جذب كه آن شهوت است .
و تعديل هر يك از اين قواى چهارگانه و خارج نمودن آنها را از حد افراط و تفريط ، فضيلتى است .
پس حكمت عبارت است از : تعديل قوّهء نظريه و تهذيب آن ، و عدالت عبارت است از : تعديل قوّهء عمليه و تهذيب آن ، و شجاعت عبارت است از :
تعديل قوّهء غضبيه و تهذيب آن ، و عفت عبارت است از : تعديل و تهذيب قوّهء شهويه .
و عدالت را اطلاق ديگرى است و آن عبارت است از : تعديل جميع قواى
هامش
( 1 ) - تهذيب الأخلاق و تطهير الأعراق ، ص 111 ؛ اخلاق ناصرى ، ص 136 .
( 2 ) - تهذيب الأخلاق و تطهير الأعراق ، ص 37 ؛ اخلاق ناصرى ، ص 108 - 109 ؛ جامع السعادات ، ج 1 ، ص 50 - 51 .