اميرالمؤمنين فرمايد : « اين آيهء شريفه ، محكمترين آيات است » « 1 » . و ظاهر اين آيهء شريفه آن است كه خود عمل خوب و بد را مىبينيم .
در آيهء 30 آلعمران فرمايد :
يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ
« 2 » .
اگر اعمال بنىالانسان نبود و صورتهاى غيبى عملهاى زشت ما نبود ، جهنّمى نبود و همهء عالم غيب بَرْد و سلامت بود .
و در عين حال ، جهنم ، باطنش صورت لطف و رحمت الهى است كه براى تخليص مؤمنان معصيتكار و رساندن آنها را به سعادت ابد ، چارهء منحصره است ؛ زيرا كه فطرت مخمورهء صافيهء انسان ، چون طلايى است كه در ايّام عمر ، آن را مغشوش و مخلوط به مس نموده باشيم . بايد آن طلا را با كورهها و آتشهاى ذوب كننده خالص نمود و از غلّ و غشّ بيرون آورد ؛ « النّاسُ مَعادِنُ كَمَعادِنِ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ » « 3 » .
پس جهنم براى كسانى كه فطرتشان بهكلى محجوب نشده و به كفر و جحود و نفاق نرسيده باشند ، رحمت است در صورت غضب .
هامش
( 1 ) - در شرح چهل حديث مؤلف قدس سره مىفرمايد : در صافى از مجمع نقل مىكند كه ازحضرت امير عليه السلام حديث مىكند كه « هي أحكم آية في القرآن » اما در تفسير صافى مطبوع چنين آمده است : « قرئ يره بضمّ الياء فيهما ورواها في المجمع عن علي عليه السلام ، قيل : هي أحكم آية في القرآن » و در مجمع چنين آمده : « قال عبداللَّه بن مسعود : أحكم آية في القرآن . . . » . ( ر . ك : تفسير الصافي ، ج 5 ، ص 358 ؛ مجمع البيان ، ج 10 ، ص 800 )
( 2 ) - « روزى كه هر كس كار نيك و كار بد خود را ، در برابر خود حاضر مىبيند » .
( 3 ) - « مردم معدنهايى چون معدنهاى طلا و نقره مىباشند » . ( الكافي ، ج 8 ، ص 177 ، حديث 197 )