كند و به دل بخواند تا زبان قلب باز شود ، و اگر وقتى چون اواخر شب يا بينالطلوعَيْن ، بعد از فريضهء صبح ، براى اين كار اختصاص دهد خيلى بهتر است . پس در آن وقت ، با طهارت وجههء قرآن و ذكر را متوجه قلب كند ، و آيات شريفهء الهيه كه مشتمل بر تذكّر و مشتمل بر توحيد است به قلب بخواند بهطور تلقين و تذكير .
و اگر آيات شريفهء آخر سورهء حشر را از قول خداى تعالى :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ
« 1 » كه آيهء 18 است ، تا آخر سوره كه مشتمل بر تذكر و محاسبهء نفس ، و محتوى بر مراتب توحيد و اسماء و صفات است ، در يك وقت فراغت نفس از واردات دنيايى ، مثل آخر شب يا بينالطلوعين ، با حضور قلب بخواند و در آنها تفكر كند ، اميد است - إن شاء اللَّه - نتايج حسنه ببرد ، و همينطور در اذكار شريفه ؛ با حضور قلب ذكر شريف : « لا إلهَ إلَّااللَّهُ » - كه افضل و اجمع اذكار است « 2 » - اين عمل را بكند ؛ اميد هست خداوند از او دستگيرى كند ، و البته در هر حال ، از نقص و عجز خود و از رحمت و قدرت حق ، غافل نباشد و دست حاجت پيش ذات مقدّس او دراز كند و از آن ذات مقدّس دستگيرى طلب كند ؛ اميد است كه اگر مدتى اشتغال به اين عمل پيدا كند نفس به توحيد عادت كند و نور توحيد در قلب جلوه كند ، و البته از شرايط عامهء ذكر ، نبايد غفلت شود ، و ما بيشتر شرايط قرائت قرآن كه شرايط ذكر نيز هست ، در كتاب آداب الصلاة مذكور داشتيم « 3 » ، گرچه خود از آن استفاده نبرديم ؛ ولى از حضرت مولاى متّقيان
هامش
( 1 ) - « اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، از خداوند پروا كنيد » .
( 2 ) - ر . ك : الكافي ، ج 2 ، ص 516 ، « كتاب الدعاء » ، « باب مَن قالَ لا إلهَ إلّااللَّهُ » ، حديث 1 و 2 ؛ التوحيد ، صدوق ، ص 18 .
( 3 ) - آداب الصلاة ، امام خمينى قدس سره ، ص 221 .