و فقط از كلمات و اقوال لغو و باطل خوددارى كند . و چون كامل شد ، به تفكّر و تدبّر اشتغال پيدا كند ، و زبان از كلام به غير ذكر خدا و آنچه مربوط به اوست بربندد تا افاضات ملكوتى بر قلب او سرشار شود . و چون وجود او حقّانى شد ، و از گفتار و اقوال خود مطمئن شد ، به سخن آيد و به تربيت و تعليم و دستگيرى مردمان برخيزد ، و لحظه [ اى ] از خدمت آنان ننشيند تا خداى تعالى از او راضى شود ، و در شمار بندگان مربّى او را قرار دهد و خلعت معلِّمى و مرشدى را به قامت او راست كند و اگر نقصى در اين ميان داشته باشد ، به واسطه اين خدمت ، خداوند تعالى جبران كند .
فصل دوّم در بيان زيانهاى هذر و هذيان و اشتغال به كلام باطل و لغو ، و سخنان بيهودهء بىفائده
مكرّر ذكر شد كه رابطهء بين روح و باطن ملكوتى با ظاهر و قواى مُلكى نفس ، به قدرى است كه هر يك از ظاهر و باطن ، متأثر از آثار ديگر شود ، و كمال و نقص و صحّت و فساد هر يك سريان به ديگرى نمايد .
چنانچه روح سالم كامل ، سلامت و كمال خود را از روزنههاى قواى مُلكى نمايش دهد مانند كوزه كه آب صاف گواراى خود را از منافذ خود كه روابط بين ظاهر و باطن است بيرون دهد
« قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ »
« 1 » . و همين طور روح عليل ناقص - كه تيره بختى و پريشان روزگارى بر چهره او چيره شده و در تحت تصرف شيطان ، سعادت و كمال فطرى را از دست داده و به انواع
هامش
( 1 ) - هر كس به آن طريقى كه شكل گرفته ، عمل مىكند . ( إسراء / 84 ) .