و نيز خداى تعالى حضرت ابراهيم « خليل الرحمن » را - كه از اعاظم كُمَّل دارِ وجود است - توصيف به حلم فرموده است ؛ در سوره هود ، آيه 75 فرمايد :
« إِنَّ إِبْراهِيمَ لَحَلِيمٌ أَوَّاهٌ مُنِيبٌ »
« 1 » و حضرت اسماعيل ذبيح اللَّه را نيز به حلم توصيف فرموده ؛ در سوره صافّات ، آيه 101 فرمايد :
« فَبَشَّرْناهُ بِغُلامٍ حَلِيمٍ »
، در مقام بشارت به حضرت ابراهيم مىفرمايد : « بشارت داديم او را به پسر بردبار » . و از ميانه تمام اوصاف كمال ، اين صفت را انتخاب فرموده ، و اين از غايت عنايت ابراهيم خليل به اين صفت كمال بوده است ، و يا عنايت حق تعالى ، يا هر دو . و در هر صورت ، برجستگى اين ملكه شريفه را ثابت مىكند .
و در روايات شريفه از اين خُلق شريف مدح شايان شده . در كافى شريف ، سند به حضرت باقر العلوم - سلام اللَّه عليه - مىرساند كه گفت : « همانا خدا دوست مىدارد با حياء حليم را » . « 2 »
و در روايت ديگر مىفرمايد : « رسول خدا گفت : همانا خدا دوست مىدارد با حياء حليم عفيفِ بسيار با عفَّت را » « 3 » ، و پيش اهل محبت و معرفت ، اين مدح ، بالاترين مدحها است ؛ زيرا كه نزد آنان محبّت الهى با هيچ چيز مقايسه نشود و هيچ چيز موازنه با آن نكند . و از شيخ بهائى - رحمه اللَّه - منقول است كه گفته : « خداوند كسى را كه دوست دارد ، از لقاء خود محروم نكند و او را به وصال خود برساند و اين خاصيت بس است براى خُلق شريف ؛ براى كسانى [ كه ] اهل
هامش
( 1 ) - ابراهيم ، بُردبار و رئوف و فرمانبردار است . ( هود / 75 ) .
( 2 ) - متن حديث ، اين است :
« إنَّ اللّهَ - عَزَّ وَ جَلَّ - يُحِبُّ الحَيِيَّ الحَلِيمَ » .
( اصول كافي ، ج 2 ، ص 91 ، باب الحلم ، ح 4 ) .
( 3 ) - متن حديث نبوي ، چنين است :
« إنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْحَيِىَّ الْحَلِيمَ الْعَفِيفَ الْمُتَعَفِّفَ » .
( همان مصدر ، ص 92 ، باب الحلم ، ح 8 ) .