جهت ، واگذار كردن صاحب غضب را در اين حال به حال خود و منصرف نمودن آن را با حيلههاى عملى ، أصلح است و در عين حال كار بسيار مشكلى است .
فصل پنجم در علاج اساسى سفه و افراط غضب به علاج اسباب مهيِّجه آن
و آنها بسيار است كه ما اكتفا مىكنيم به يكى از مهمّات آن كه سمَت اساس و بنيان ساير اسباب را دارد .
يكى از مهمّات اسباب مهيّجه آن ، مزاحمت نمودن با يكى از مطلوبات نفسانيّه او است ؛ چنانچه سگها چون اجتماع كنند بر سر يك جيفه مُردارى ، چون مزاحمت در پيش آيد ، غضب آنها فوران كند و جنگ و جنجال بر پا شود . از حضرت مولى الموالى ، علىّ بن أبى طالب - عليه السلام - منقول است كه فرمودند : « دنيا جيفه است و طالبش سگها هستند » « 1 » و اين از بهترين تشبيهات است ؛ زيرا تكالب بين ابناء دنيا بر سر اين جيفه گنديده است .
از اين جهت ، اسّ اساس و امّ الأمراض را بايد حبّ دنيا كه رأس تمام خطيئات است ، دانست . و چون حبِّ دنيا در دل متمكّن شد ، به مجرّد آن كه با يكى از شئون دُنياوى مزاحمتى حاصل شد ، قوّه غضب فوران كند و عنان اختيار را از دست بگيرد و متملّك نفس نشود و انسان را از جاده شريعت و عقل خارج كند .
پس علاج اساسى اين قوّه به قلع مادّه آن است كه آن حبّ دنيا است . و اگر انسان نفس را از اين حبّ تطهير كند ، به شئون دنيائى سهل انگارى كند ، و از فقدان
هامش
( 1 ) - اين حديث ، بدين صورت نيز نقل شده است :
« إنَّما الدُّنْيا جِيفَةٌ ، وَ المُتَوافُونَ عَلَيْها أشْباهُ الكِلابِ » .
( تصنيف غُرر الحكم ، ص 137 ، ش 2409 ) .