دردهاى درونى بيفزايد ، و دل را به حزب شيطان و جهل نزديك كند .
واى بر آن نمازگزارى كه پنجاه سال به خيال خود قصد قربت در نماز خود كرده ، و در افتتاح نماز
« وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ »
« 1 » گفته ، و
« إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ »
« 2 » در حضور حق تعالى گفته ، و پس از اين همه دعوى ، هر روز چندين مرحله از مقام قرب خدا دور شده ، و از معراج قرب مهجور گرديده ، و به مقام ابليسى و حزب شيطانى نزديك شده ، و به جاى ثمره تقرّب به حق و تجافى از دار غرور ثمره غرور شيطانى و عُجب و كبر كه ارث ابليس است از آن حاصل شده .
آيا نيامده وقت آن كه درصدد اصلاح نفس برآئيم ، و براى علاج امراض آن قدمى برداريم ؟ سرمايه جوانى را به رايگان از دست داديم ، و با غرور نفس و شيطان ، جوانى را كه بايد با آن سعادتهاى دو جهان را تهيه كنيم از كف نهاديم ، اكنون نيز درصدد اصلاح بر نمىآئيم تا سرمايهء حيات هم از دست برود ، و با خسران تامّ و شقاوت كامل از اين دنيا منتقل شويم .
براى اصلاح نفس ايام جوانى سزاوارتر است ؛ زيرا كه هم اراده قوىتر است ، و هم كدورت و ظلمتِ نفس كمتر است و به فطرت نزديكتريم ، و هم بار معصيت زياد نشده كه جبران آن مشكل باشد . جوانان قدر ايام جوانى را بدانند كه اين نعمت بزرگ را با غفلت نگذرانند كه در ايّام پيرى اصلاحِ نفس بسيار مشكل است . مشكلات بسيار در سنّ پيرى براى انسان هست كه در ايّام جوانى نيست ، لكن شيطان و نفس أمّاره انسان را مغرور مىكنند و نمىگذارند در آن
هامش
( 1 ) - من از روىِ اخلاص به سوى كسى روى آوردم كه آسمانها و زمين را آفريده است . ( أنعام / 79 ) .
( 2 ) - تنها تو را مىپرستيم ، و تنها از تو يارى مىجوييم . ( حمد / 5 ) .