خانهء دل را از غبار اغيار جاروب فرمودند ، و رفض غبار كثرت از آن كردند ، پس حق تعالى به جلوههاى مناسبه با قلوب آنها به آنها تجلى فرمايد ، و دل آنها را به خود خوش كند ، و از ديگران منصرف فرمايد .
و از براى اين مقام بطور كلى ، سه درجه است : درجهء اولى ، مشاهده تجلّى افعالى است ، و در اين مقام رضا به قضاء اللَّه به كمال مرتبت حاصل آيد . درجهء ثانيه ، مشاهده تجلّى صفاتى و اسمائى است . درجهء ثالثه ، مشاهده تجلّى ذاتى است . و اين دو مقام ارفع از اسم رضا و امثال آن است گرچه روح رضا ، كه حقيقت محبّت و جذبه است ، در اين مقام موجود است به طور كمال . و در احاديث شريفه اشاره به مقام كمال رضا فرموده :
عَنْ أبِي عَبْدِ اللَّهِ [ عليه السلام ] قالَ :
« إنَّ أعْلَمَ النّاسِ بِاللّهِ أرْضاهُمْ بِقَضاءِ اللّهِ عَزَّ وَ جَلّ » .
« 1 »
فصل پنجم [ در بيان ابتلاء مؤمنين ]
چنانچه رضا از جنود عقل و رحمان است و از لوازم فطرت مخموره است ، سخط از جنود جهل و ابليس و از لوازم فطرت محجوبه جاهله است ، و از نقصان معرفت به مقام ربوبيّت و جهل به عزِّ شامخ حضرت حقّ - جلَّ و علا - است . و اين از ثمره خبيثهء حبّ نفس و حبّ دنيا است كه چشم و گوش انسان را جز از شهوات و آمال دنياوى كور كند ، و به واسطهء احتجاب از مقامات روحانيّه و
هامش
( 1 ) - همانا آگاهترين مردم به خداوند ، راضىترين آنها به حكم و قضاى الهى است .
( اصول كافي ، ج 2 ، ص 49 ، كتاب الايمان و الكفر ، باب الرضا بالقضاء ، ح 2 ) .