اسماء جمال و رحمت ، ظاهر شده ، و خود ظهور تجلّى رحمت و جمال است ؛ چون قلب عيسوى « 1 » - على نبينا و آله و عليه السّلام - . در اين قلوب ، رجاء غلبه بر خوف دارد ، و تجلّيات جمال غالب بر تجلّيات جلال است .
و يك طايفه از قلوب است كه به افق جلال و عظمت نزديكترند و آن قلوبى است كه از تجلّى جلال ظاهر شده ، و خود ظهور تجلى جلالند ؛ چون قلب يحيوى [ عليه السلام ] . در اين قلوب ، خوف غلبه بر رجا و تجلّيات جلاليّه غالب بر تجلّيات جماليّه است .
و يك قسم از قلوب ، آنهائى است كه جمع بين هر دو تجلى نموده و اين نحو قلوب ، هر چه به افق اعتدال نزديكتر باشند ، كاملترند ، تا آن جا رسد كه تجلّيات جمال و جلال بر حدّ استواء و اعتدال حقيقى ، بر قلب آنها ظاهر شود . نه جلال را بر جمال غلبه باشد و نه جمال را بر جلال . و صاحب اين قلبِ جمعىِ احدىِ احمدى ، خاتم دائرهء كمال و جامع ولايت مطلقه و نبوّت مطلقه است . و آن ، خاتم نبوّات و مرجع و مآب ولايات است . « 2 »
و اين خوف و رجا كه از تجليات اسمائى است ، منقطع شدنى نيست ، و به
هامش
( 1 ) - اشاره است به اين حديث امام موسى كاظم ( عليه السلام ) :
« كانَ يَحْيى بْنُ زَكَريّا عَلَيْهِ السَّلامُ يَبْكي وَ لا يَضْحَكُ ، وَ كانَ عِيسَى بْنُ مَرْيَمَ عَلَيْهِمَا السَّلامُ يَضْحَكُ وَ يَبْكي ، وَ كانَ الَّذِي يَصْنَعُ عِيسى عَلَيْهِ السَّلامُ أفْضَلَ مِنَ الَّذِي كانَ يَصْنَعُ يَحْيى عَلَيْهِ السَّلامُ » .
يعنى : يحيى بن زكريّا ( عليه السلام ) گريه مىكرد و نمىخنديد ، و عيسى بن مريم ( عليه السلام ) مىخنديد و گريه مىكرد ، و آنچه كه عيسى انجام مىداد ، بهتر از آن چيزى بود كه يحيى انجام مىداد .
( اصول كافي ، ج 2 ، ص 488 ، كتاب العشرة ، باب الدُّعابة و الضحك ، ح 20 ؛ بحار الأنوار ، ج 14 ، ص 188 ، باب قصص زكريّا و يحيى ( عليهما السلام ) ، ح 40 ؛ و نيز نگاه كنيد به : شرح فصوص الحكم ، شيخ داود قيصري ، ص 398 - 399 ، فصّ يحيوي ) .
( 2 ) - نگاه كنيد به : المقدَّمات من كتاب نصّ النصوص ، سيّد حيدر آملي ( ره ) ، ص 169 ؛ الإنسان الكامل ، شيخ عبد الكريم جيلي ، ص 132 .