مراتب معارف الهيّه و كفيل عالىترين سعادات دينيّه و دنياويّه است - فرو فرستاده به دست پيغمبرى چون رسول ختمى ، كه اكرم مخلوقات و اعظم و اقرب موجودات است ، به وسيلهء جبرئيل امين كه افضل ملائكة اللَّه است . اينها همه ، كرامت اين انسان است .
آيا با كدام سابقهء خدمت و مزد و اجرِ كدام عبادت و اطاعت است اين نعمتها و رحمتها ؟ كور باد چشمى و قلبى كه اين همه نعمت را مىيابد و مىبيند و در دل خود يأس و نوميدى راه مىدهد !
اى بيچاره انسان ! جهنّم و عذابهاى گوناگون عالم ملكوت و قيامت صورتهاى عمل و اخلاق خود تست . تو به دست خود ، خويشتن را دچار ذلّت و زحمت كردى و مىكنى تو با پاى خود به جهنّم ميروى و به عمل خود ، جهنّم درست مىكنى جهنم نيست جز باطنِ عملهاى ناهنجار تو . ظلمتها و وحشتهاى برزخ و قبر و قيامت نيست جز ظلّ ظلمانى اخلاق فاسده و عقايد باطلهء بني الانسان :
« فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ * وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ » .
« 1 »
امير المؤمنين فرمايد : « اين آيهء شريفه ، محكمترين آيات است » « 2 » . و ظاهر اين آيهء شريفه آن است كه خود عمل خوب و بد را مىبينيم .
در آيهء 30 آل عمران فرمايد :
« يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ » .
« 3 »
هامش
( 1 ) - هر كس به اندازهء مثقال ذرّهاى كار خير انجام دهد ، آن را مىبيند . و اگر ذرّهاى كار شرّ انجام دهد ، آن را مىبيند . ( زلزال / 8 - 7 ) .
( 2 ) - اين گفته در تفسير مجمع البيان ، ج 10 ، ص 800 ؛ و نور الثقلين ، ج 5 ، ص 650 ، ح 16 به صحابى رسول خدا ( صلّى اللَّه عليه و آله ) عبد اللَّه بن مسعود نسبت داده شده است .
( 3 ) - روزى كه هر كس كار نيك و كار بد خود را ، در برابر خود حاضر مىبيند . ( آل عمران / 30 ) .