حق بر قلوب شيفتگان محبوب حقيقى ، و حبّ به آن اگر ناشى از حبّ به خدا باشد و به عنوان جلوهء او - جلّ و علا - باشد ، مطلوب و موجب كمال است و اگر ناشى از حبّ به نفس باشد رأس همهء خطيئهها است ، پس دنياى مذموم در خود تو است ، علاقهها و دلبستگىها به غير صاحب دل موجب سقوط است . همهء مخالفتها با خدا و ابتلا به معصيتها و جنايتها و خيانتها از حبّ خود است ، كه حبّ دنيا و زخارف آن و حبّ مقام و جاه و مال و منال از آن نشأت مىگيرد در عين حال كه هيچ دلى به غير صاحب دل به حسب فطرت بستگى نتواند داشت لكن اين حجابهاى ظلمانى و نورانى كه ما را و همه را از صاحب دل غافل دارد و به گمان و اشتباه خود ، غير صاحب دل را دلدار مىداند ، ظلمات فوق ظلمات است . ما و امثال ما به حجابها [ ى ] نورانى نرسيديم و در حجابهاى ظلمانى اسير هستيم . آنكه گويد :
هَبْ لى كَمالَ الانْقِطاعِ الَيْكَ وَ انِرْ أَبْصارَ قُلُوبِنا بِضِياءِ نَظَرِها الَيْكَ حَتّى تَخْرِقَ أَبْصارُ الْقُلُوبِ حُجُبَ النُّورِ فَتَصِلَ الى مَعْدِنِ الْعَظَمَة
از حجابهاى ظلمانى گذشته است شيطان كه در مقابل امر خدا ايستاد و به آدم خضوع نكرد ، در حجاب ظلمانى خود بزرگبينى بود و
خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ
و
أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ
« 1 » گويان از ساحت ربوبى مردود شد ، و ما نيز تا در حجاب خودى هستيم و خودبين و خودخواه هستيم ، شيطانى هستيم و از محضر رحمان مطرود ، و چه مشكل است شكستن اين بت بزرگ كه مادر بتها است !
و ما تا خاضع او و فرمانبردار او هستيم خاضع براى خدا و فرمانبردار او - جلّ و علا - نيستيم و تا اين بت شكسته نشود حجابهاى ظلمانى دريده و برداشته نشود . اوّل بايد بدانيم كه حجاب چيست كه اگر ندانيم ، نخواهيم توانست درصدد رفعش - يا لا اقل تضعيفش - برآييم و يا لا اقل هر روز به غلظت و قوّت آن نيفزاييم . در حديثى است كه « بعض اصحاب رسول اللَّه - صلّى اللَّه عليه و آله - خدمت ايشان بودند صدايى به گوششان رسيد ، سؤال كردند : چه صدايى است ؟ فرمودند : صداى سنگى بود كه هفتاد سال قبل ، از لب جهنم حركت كرده بود و حال به قعر جهنّم رسيد ، آن گاه مطلع شدند كه كافرى هفتاد
هامش
( 1 ) - مرا از آتش آفريدى و من از او برترم . اشاره است به آيهء 12 ، سورهء اعراف .