گناه نيست و از اخلاق كريمه برخوردارند ، انتخاب كن كه تأثير معاشرت در دو طرف صلاح و فساد اجتناب ناپذير است ، و سعى كن از مجالسى كه انسان را از ياد خدا غافل مىكند پرهيز نمايى كه با خو گرفتن به اين مجالس ممكن است از انسان سلب توفيق شود ، كه خود مصيبتى است جبران ناپذير .
بدان كه در انسان - اگر نگويم در هر موجود - به حسب فطرت ، حبّ به كمال مطلق است و حبّ به وصول به كمال مطلق ، و اين حبّ محال است از او جدا شود و كمال مطلق محال است دو باشد و مكرّر باشد ، و كمال مطلق ، حق - جلّ و علا - است ، همه او را مىخواهند و دلباخته به اويند گرچه خود نمىدانند و در حجب ظلمت و نورند و با اين حجب ، پندارند چيزهاى ديگر مىخواهند و به هر كمال يا جمال يا قدرت يا مكانت كه رسيدند به آن حد قانع نيستند و گمشدهء خود را در آن نمىيابند .
قدرتمندان و ابرقدرتان به هر قدرتى برسند دنبال قدرت فوق آن مىگردند ، و علم طلبان به هر مرتبه از علم برسند ما فوق آن را مىخواهند و گمشدهء خود را كه خود غافل از آنند در آن نمىيابند . اگر به قدرت طلبان ، قدرت تسلّط و تصرّف در همهء عالم مادّى ، از زمينها و منظومههاى شمسى و كهكشانها و هر آنچه فوق آنها است ، بدهند و بگويند : « قدرت ديگرى فوق اينها و عالمى يا عوالمى ديگر فراتر از اينها است ، آيا مىخواهى به آنها برسى ؟ » محال است تمنّاى آن را نداشته باشند ، بلكه به لسان فطرت مىگويند : « اى كاش به آنها نيز دست يابيم ! » . و به همين گونه است طالب علوم ، بلكه اگر شك كند كه مقام ديگرى - فوق آنچه دارد - هست ، فطرت مطلق جوى او گويد : « اى كاش بود و من هم قدرت تصرّف در آن داشتم ، يا سعهء علم من آن را نيز شامل بود ! » .
آنچه همه را مطمئن مىكند و آتش فروزان نفس سركش و زيادت طلب را خاموش مىنمايد وصول به او است ، و ذكر حقيقى او - جلّ و علا - چون جلوهء او است استغراق در آن آرامش بخش است .
أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ
« 1 » گويى فرمايد : توّجه توّجه ! به ذكر او
هامش
( 1 ) - سورهء رعد ، آيهء 28 : آگاه باشيد كه ياد خدا باعث آرامش دلهاست .