فرو رو ، تا قلبت كه سرگشته و حيرت زده از اين سو به آن سو و از اين شاخه به آن شاخه پرواز مىكند طمأنينه حاصل كند .
پس اى فرزند عزيزم ! كه خداوند تو را با ذكر خود مطمئنّ القلب فرمايد ، نصيحت و وصيّت پدر سرگشته و حيرت زدهات را بشنو و به اين در و آن در براى رسيدن به مقام و شهرت و آنچه مورد شهوات نفسانيه است مزن ، كه به هر چه برسى از نرسيدن به ما فوق او متأثّر مىشوى و حسرت بالاتر را مىبرى و ناراحتىهاى روحيت افزون مىشود ؛ اگر گويى : تو خود چرا به خود اين نصيحت را نكنى ؟ گويم :
انْظُرْ إلى ما قال ، لا إلى مَنْ قال « 1 »
اين حرف صحيح است ، اگر چه از مجنونى يا مفتونى صادر شود ، در قرآن كريم پس از آن كه مىفرمايد : « آنچه مصيبت در زمين و در نفوس شما وارد مىشود قبلًا ثبت است در كتاب » « 2 » گويد :
لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ
« 3 » انسان در اين عالم در معرض تحولات است ، گاهى مصيبتهايى بر او وارد مىشود و گاهى دنيا به او رو مىآورد و به مقام و جاه و مال [ و ] منال و قدرت و نعمت مىرسد و اين هر دو پايدار نيست ، نه آن كم و كاستىها و مصيبتها تو را محزون كند كه عنان صبر از دستت برود ، كه گاه شود آنچه مصيبت و كمبود است براى تو خير و صلاح باشد :
عَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ
« 4 » و در اقبال دنيا و رسيدن به آنچه شهوات اقتضا مىكند خود را مباز و تكبّر و فخر بر بندگان خدا مكن كه بسا باشد كه آنچه را خير مىدانى شرّ باشد براى تو .
پسرم ! آنچه مورد نكوهش و سرمايه و اساس شقاوتها و بدبختىها و هلاكتها و رأس تمام خطاها و خطيئهها است حبّ دنيا است كه از حبّ نفس نشأت مىگيرد . عالم ملك مورد نكوهش نيست بلكه مظهر حق و مقام ربوبيّت او است و مهبط ملائكة اللّه و مسجد و تربيت گاه انبيا و اوليا - عليهم سلام الله - است و عبادتگاه صُلحا و محلّ جلوهء
هامش
( 1 ) - « به گفته بنگر ، نه به گوينده » . غرر الحكم و درر الكلم 1 : 394 / 11
( 2 ) - سورهء حديد ، آيهء 22 :ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها( 3 ) - سورهء حديد ، آيهء 23 : تا هر گز بر آنچه از دست شما رود دلتنگ نشويد ، و به آنچه به شما رسد دلشاد نگرديد و خداوند دوستدار هيچ متكبّر و خودستايى نيست
( 4 ) - سورهء بقره ، آيهء 216 : چه بسا چيزى را ناگوار شماريد در حالى كه براى شما خير است .