و نويسنده گمان مىكند كه ممكن است اين اخبار را حمل كرد به آنكه ايمان قلب را طورى منوّر مىكند كه اگر فرضا گاهى خطايا گناهى از انسان صادر شود ، به واسطهء آن نور و ملكهء ايمان جبران كند به توبه و رجوع إلى اللّه نمايد ، و صاحب ايمان باللّه و يوم الآخرة نگذارد اعمالش به روز حساب افتد . پس ، در حقيقت اين اخبار حثّ بر تمسك به ايمان و بقاى به آن است . چنانچه نظير اين حديثى است كه در كافى شريف از حضرت صادق ، عليه السلام ، نقل فرموده كه « حضرت موسى ، عليه السلام ، به جناب خضر ، عليه السلام ، گفت : « من از رفاقت با تو داراى شرافت و حرمت شدم ، پس وصيتى به من فرما . » فرمود به او كه ملازم باش با چيزى كه ضرر نرساند به تو با آن چيزى ، چنانچه با غير آن به تو چيزى نفع نرساند . » [ 1 ] و من ذلك ما رواه بإسناده عن محمّد بن الرّيان بن الصّلت ، رفعه عن أبي عبد اللّه ، عليه السّلام ، قال كان أمير المؤمنين ، عليه السّلام ، كثيرا ما يقول في خطبته : يا أيّها النّاس ، دينكم دينكم ! فإنّ السّيّئة فيه خير من الحسنة في غيره ، و السّيّئة فيه تغفر ، و الحسنة في غيره لا تقبل . « 1 » « مىفرمود حضرت امير المؤمنين ، عليه السلام ، در خطبه بسيارى از اوقات :
اى مردم ، حفظ كنيد دين خود را و دست از آن بر نداريد ، زيرا كه گناه در آن بهتر از حسنه در غير آن است ، و گناه در آن آمرزيده شود ، و در غير آن عبادات و حسنات قبول نگردد . » و اين حديث شريف و امثال آن كه در مقام ترغيب به ملازمت ديانت حقه است دلالت بر آن دارد كه سيّئات مؤمنين و صاحبان دين حق بالاخره آمرزيده شود ، چنانچه خداوند فرمايد :
إنَّ اللَّه يَغْفِرُ الذُّنوبَ جَميعاً .
[ 2 ] و از اين [ جهت ] ، سيّئات آنها را توان گفت كه بهتر از حسنات ديگران است كه هيچ وقت قبول نشود ، بلكه شايد حسناتى كه شرايط قبول ، مثل ايمان و ولايت ، در آن نباشد خود داراى ظلمتى باشد كه از سيّئات مؤمنين ، كه به واسطهء نور ايمان در خوف و رجا هستند ، ظلمت و كدورتش بيشتر باشد . بالجمله ، اين حديث دلالت ندارد بر آنكه اهل ايمان بر سيّئات خود مأخوذ نيستند ، چنانچه ظاهر است .
و از جمله احاديث مشهوره كه گويند بين فريقين مشهور است اين است كه حبّ عليّ حسنه لا يضرّ معها سيّئة ، و بغضه سيّئة لا ينفع معها حسنة . « 2 » « دوستى
هامش
[ 1 ] عن أبي عبد اللّه ( ع ) قال قال موسى للخضر ، عليهما السلام ، قد تحرّمت بصحبتك فأوصنى ، قال [ له ] : الزم ما لا يضرّك معه شيء كما لا ينفعك مع غيره شيء . اصول كافى ، ج 2 ، ص 464 ، « كتاب ايمان و كفر » ، « باب أن الإيمان لا يضرّ معه سيئة » ، حديث 2 .
[ 2 ] « بدرستى كه خداوند تمام گناهان را مىآمرزد ( زمر - 53 )
( 1 ) اصول كافى ، ج 2 ، ص 464 ، « كتاب ايمان و كفر » ، « باب أن الإيمان لا يضرّ معه سيّئة » ، حديث 6 .
( 2 ) مناقب ، ج 3 ، ص 197 .