تأييد غيبى الهى ، بخواهد حق را وصف كند به صفتى ، ناچار يا در ضلالت تعطيل و بطلان واقع شود ، و يا در هلاكت تشبيه واقع شود . پس ، بر امثال ما اشخاص كه قلوب آنها را حجابهاى غليظ جهل و خودپسندى و عادات و اخلاق ناهنجار فرو گرفته لازم است كه دست تصرف به عالم غيب دراز نكنند و از پيش خود خدايانى نتراشند ، كه هر چه به خيال خود توهم كنند جز مخلوق نفوس آنها نخواهد بود .
و اين نكته نگفته نماند كه مقصود ما از اينكه گفتيم اين اشخاص دست به عالم غيب فرا نبرند ، نه آن است كه سفارش باقى ماندن در جهل و خودپرستى را مىكنيم ، يا نعوذ باللّه مردم را دعوت به « الحاد به اسماء اللّه » مىكنيم - و ذروا الّذين يلحدون في أسمائه » [ 1 ] يا از معارف ، كه چشم و چراغ اولياء اللّه و پايه و اساس ديانات است ، نهى مىكنيم ، بلكه اين خود دعوت به رفع اين حجب غليظه است ، و تنبه به آن است كه انسان تا گرفتار توجه به خود و حبّ به جاه و مال و دنيا و نفس است و چون نويسنده در حجاب جهالت و ضلات و خودبينى و خودپسندى [ است ] ، كه اغلظ جميع حجب ظلمانيه است ، از معارف حقه و وصول به مراد و مقصود اصلى محروم خواهد ماند . و اگر خداى نخواسته دستگيرى غيبى از حق تعالى يا اولياى كامل او نشود ، معلوم نيست امرش به كجا منتهى شود و غايت حركت و سيرش چه خواهد بود . اللّهمّ إليك الشّكوى و أنت المستعان . [ 2 ] ما سرگشتگان ديار جهالت و متحيرين در تيه ضلالت و سرگرمهاى به خودى و خودپرستى كه در اين ظلمتكدهء ملك و طبيعت آمديم و چشم بصيرت نگشوديم و جمال زيباى تو را در مرائى خرد و كلان نديديم و ظهور نور تو را در اقطار سماوات و ارضين خفاش صفت مشاهده ننموديم و با چشم كور و قلب مهجور روزگار به سر برديم و عمرى را به نادانى و غفلت نفس شمرديم ، اگر لطف بىپايان و رحمت نامتناهى سرشار تو مددى نكند و سوزى در قلب و جذوهاى در دل نيفكند و جذبهء روحيه حاصل نيايد ، در اين تحير تا ابد بمانيم و ره به جايى نرسانيم . ولى ما هكذا الظّنّ بك . « 1 » نعم تو ابتدايى و رحمت تو بىسابقه است . بار الها ، تفضلى فرما و دستگيرى نما و ما را به انوار جمال و جلال خود هدايت فرما ، و قلوب ما را به ضياء اسماء و صفاتت روشن و منوّر فرما .
هامش
[ 1 ] « و آنان كه در نامهاى او كفر و انحراف مىورزند به خود واگذاريد . » ( اعراف - 180 )
[ 2 ] « بار خدايا ، شكايت به تو مىبرند و جز تو كمك كنندهاى نيست . »
( 1 ) دعاى « كميل » ، مصباح المتهجّد ، ص 587 .