المسألة ثلاث مرّات ، حتّى رجع الرّجل إلى نفسه ، فقال : لا أسأل عن شيءٍ بعد هذا ، ما أمرني رسول اللّه إلّا بالخير . قال و كان أبي يقول : أىّ شيءٍ أشدّ من الغضب ؟ إنّ الرّجل ليغضب فيقتل النّفس الّتى حرّم اللّه و يقذف المحصنة . « 1 » يعنى « حضرت صادق ، عليه السلام ، فرمايد شنيدم پدرم مىفرمود مرد بيابان نشينى خدمت رسول خدا ، صلّى اللّه عليه و آله ، آمد ، عرض كرد : « من ساكن باديه هستم ، تعليم فرما مرا جوامع كلم را ، » ( يعنى چيزى كه كم لفظ و داراى معانى بسيار باشد . ) پس رسول خدا ، صلّى اللّه عليه و آله ، فرمود : « من امر مىكنم تو را كه غضب نكنى . » پس شخص اعرابى پرسش خود را سه مرتبه تكرار كرد تا آنكه رجوع به نفس خود كرد و گفت بعد از اين سؤال نمىكنم از چيزى ، رسول خدا ، صلّى اللّه عليه و آله ، امر نمىكند مرا مگر به خير . » حضرت صادق ، عليه السلام ، فرمايد : « پدرم مىفرمود : « چه چيز سختتر از غضب است ؟ همانا مرد غضب مىكند پس مىكشد كسى را كه خداوند خون آن را حرام كرده و افترا به محصنه مىبندد . » پس از آنكه انسان عاقل در حال سكونت نفس و خاموشى غضب ملاحظهء مفاسد آن و مصالح كظم غيظ را نمود ، لازم است بر خود حتم كند كه با هر قيمتى است و با هر رنجى و زحمتى ممكن است اين آتش سوزان و نايرهء فروزان را از قلب خود فرو نشاند و دل خود را از ظلمت و كدورت آن صافى نمايد . و اين با قدرى اقدام و بر خلاف نفس و خواهش آن رفتار نمودن و تدبر نمودن در عواقب امر و نصيحت نمودن نفس كارى است بس ممكن . چنانچه تمام اخلاق فاسده ملكات زشت را مىتوان از ساحت نفس خارج كرد ، و جميع محاسن و ملكات حسنه را مىتوان در قلب وارد كرد و روح را با آن متحلى نمود .
فصل در بيان علاج غضب در حال اشتعال آن
از براى علاج غضب در حال اشتعال آن نيز علاج علمى و عملى است .
اما علمى ، تفكر در اين امور كه ذكر شد ، كه آن نيز خود از طرق معالجات عمليه است در اين حال .
هامش
( 1 ) اصول كافى ، ج 2 ، ص 303 « كتاب ايمان و كفر » ، « باب غضب » ، حديث 4 .