كشاورزى و صنعتى ممكن نيست . جامعهء اسلامى زمانى مىتواند به عزت و سربلندى نايل شود كه بتواند قبل از هر چيز در بخش توليد - دست كم در سطح توليدات مواد غذايى و استراتژيك - به خودكفايى برسد .
از ديدگاه اسلام ، نياز و وابستگى به ديگران اسارت مىآورد . اميرمؤمنان على عليه السلام مىفرمايد :
« احتجْ إلى من شئت ، تكن أسيره واستغن عمّن شئت تكن نظيره
؛ به هر كس نيازمند باشى ، برده و اسير او هستى و از هر كس بىنيازى بجويى ، همانند او خواهى بود » . « 1 »
در جهان امروز قدرتهاى بزرگ براى تسليم كردن كشورهاى جهان سوم در برابر خواستههاى نامشروع خويش ، از نياز و وابستگى اقتصادى آنها به خودشان ، به عنوان حربهاى نيرومند استفاده مىكنند و از اين را ه ، آنها را در امور سياسى و فرهنگى نيز به خودشان وابسته مىسازند .
قابل توجه اينكه يكى از مسئولان امور كشاورزى آمريكا در اين زمينه مىگويد :
« من معتقدم كه سلاح غذا ، امروز ، نيرومندترين سلاحى است كه ما در اختيار داريم و ظرف بيست سال آينده هم ، چنين خواهد بود . مادامى كه ديگر كشورها در نيازهاى غذايى خود وابسته به آمريكا هستند ، در ايجاد مشكلات براى ما درنگ خواهند كرد » . « 2 »
بر اين پايه است كه اهميت ديدگاه اسلام در زمينهء توليدات كشاورزى روشن مىشود .
اميرمؤمنان على عليه السلام توليدات كشاورزى را رُكن اصلى توليد جامعه مىداند كه بقيه بخشها بر آن استوارند به گونهاى كه ضعف آن ، سستى بخشهاى ديگر و شكوفايى آن رونق ديگر بخشها را در پى دارد . امام عليه السلام خطاب به مالك اشتر مىفرمايد :
« وتفقّد أمر الخراج بما يُصلِحُ أهله ، فإنّ في صلاحه وصلاحهم ، صلاحاً لمن سواهم ولاصلاح لمن سواهم إلّا بهم لأنّ الناس كلّهم عيالٌ على الخراج وأهله
؛ ماليات ( ويژه ) زمينهاى كشاورزى را به گونهاى تنظيم كن كه به مصلحت اهلش ( كشاورزان ) باشد ، زيرا بهبودى وضع ماليات و رعايت مصلحت كشاورزان ، تأمين كنندهء مصلحت جامعه است . و ( بلكه ) تنها با كشاورزان است كه جامعه ، به صلاح و مصلحت خويش مىرسد ، زيرا همهء مردم عيال و نانخور كشاورزان به حساب مىآيند ( و در تأمين نيازهاى غذايى خويش به آنان وابستهاند ) » . « 3 »
بر اين اساس كشاورزى و دامپرورى در نگاه دين ، از آنرو كه تأمين كنندهء مهمترين نيازهاى غذايى مردمند ، در اولويت نخست قرار دارند و در روايات به آن دو تأكيد شده است .
در روايتى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم : «
سئل النبى صلى الله عليه و آله : أيّ المال خيرٌ ؟ قال : الزرع زَرعه صاحبُه وأصلحه وأدّى حقّه يوم حصاده ، قال : فأيّ المال بعد الزرع خير ؟ قال : رجل في غنم له قد تبع بها مواضع
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 77 ، ص 420 .
( 2 ) . بحران غذا ، ص 43 ( سيد حسن اسعدى ، به نقل از روزنامهء اينترناشنال هرالدتريبيون ، 26 دسامبر 1980 م ) .
( 3 ) . نهجالبلاغه ، نامهء 53 .