به هر حال ، ترديدى نيست كه از شاخصههاى توسعه يافتگى ، داشتن محيط پاكيزه ، شهر و خيابان و كوچه تميز و هواى پاك و غذا و آب سالم و بهداشتى است ، زيرا توسعه را هرگاه به مفهوم عام در نظر بگيريم كه شامل گستردگى زندگى در تمام جنبههاى مثبت مىشود به يقين بهداشت و نظافت از اركان آن است و اگر معناى خاص آن ؛ يعنى توسعهء اقتصادى را مورد توجه قرار دهيم بدون شكّ يك جامعهء سالم ، قدرت توليد بيشتر و بهترى دارد ، زيرا از يك سو افراد آمادهء كار فزونتر خواهند بود و از مهارتها و تخصّصهاى انسانهاى سالم بهتر مىتوان بهرهبردارى كرد و از سوى ديگر ، هزينهء سنگين درمان كه بسيار بيشتر از هزينهء بهداشت است از دوش جامعه برداشته خواهد شد ، به همين دليل در مسير توسعهء اقتصادى قرار خواهند گرفت .
4 . دارو و درمان
جامعهء توسعه يافته افزون بر داشتن بهداشت و نظافت مطلوب ، نيازمند به دارو و درمان كافى و استاندارد است كه بتوان بيماران را به آسانى و با پزشكان حاذق و بيمارستانهاى مجهز درمان كرد .
در كلمات بزرگان دين نيز وجود طبيب حاذق براى هر جامعهاى ضرورى دانسته شده است ؛ امام صادق عليه السلام فرمود : «
لايستغني أهل كلّ بلد عن ثلاثة يفزع إليه فى أمر دنياهم وآخرتهم ، فإن عدموا ذلك كانوا همجاً : فقيه عالم ورع ، و أمير خيّر مطاع وطبيب بصير ثقة
؛ مردم هر شهرى نيازمند به سه گروهند كه در امر