و جامهء زبر و خشن بر تن كنم ، در حالى كه زمانه اقتضاى آن را ندارد » . « 1 »
علاوه بر ضرورت داشتن لباس مناسب هر زمان ، تهيهء لباسهاى متعدّد براى فصول مختلف نيز از شاخصههاست ؛ همانگونه كه در دستورات دينى دربارهء تهيهء لباس جهت همسر آمده است : «
ويكسوها في كلّ سنة أربعة أثواب ، ثوبين للشّتاء وثوبين للصّيف
؛ بر مرد لازم است كه براى همسر خود در طول سال ، چهار دست لباس تهيه كند ، دو دست براى زمستان و دو دست براى تابستان » . « 2 »
ناگفته پيداست كه شرايط جغرافيايى و آب و هواى مناطق مختلف در تأمين لباسهاى متنوع و متعدد تأثيرگذار است و در يك زندگى توسعه يافته ، همهء اين موارد ديده مىشود .
ج . مسكن مناسب
مسكن مناسب از ديگر ضروريات زندگى مناسب است . در منابع دينى داشتن منزل وسيع از سعادت انسان به شمار آمده و منزل كوچك و ضيق از شقاوت و دشوارىهاى زندگى شمرده شده است .
رسول خدا صلى الله عليه و آله مسكن وسيع را از سعادتهاى مسلمان شمرده است : «
من سعادة المرء المسلم المسكن الواسع
» . « 3 »
همچنين آن حضرت منزل كوچك و ضيق را از سختىها و ناسعادتمندىهاى انسان دانسته است :
« من شقاوة ابن آدم المسكن الضيق
» . « 4 »
د . رفاهيات زندگى
افزون بر لوازم فوق ، تأمين رفاهيات زندگى كه به آسودگى خاطر كمك مىكند نيز در اسلام از شاخصها محسوب مىشود ؛ داشتن امكانات و رفاهياتى كه انسان بتواند نيازهاى معقول خود را به آسانى مرتفع سازد .
امام على عليه السلام در دعايى عرض مىكند : «
أللّهم ارزقني رزقاً واسعاً ، حلالًا طيّباً . . . نستعين به على زماننا
؛ خدايا روزى وسيع ، حلال و پاكيزه نصيب من كن ، آن رزقى كه با آن نيازهاى زمان خود را بر طرف سازيم » . « 5 »
امام سجاد عليه السلام در دعاى خود عرض مىكند :
« أللّهم إنّي أسألك خير المعيشة ، معيشةً . . . أقوى بها جميع حاجاتي
؛ خدايا بهترين سطح زندگى را از تو مىخواهم ، آن سطحى از زندگى ( و امكانات ) كه توان رسيدن به همهء نيازهايم را داشته باشم » . « 6 »
داشتن زندگى خوب و رفاهى كه بتوان با آن منزل مسكونى وسيع ، مركب مناسب و امكانات پذيرايى از مهمانان و رفاه بخشى به خانواده را - در حدّ معقول - تأمين كرد ، از راهبردهاى اساسى اسلام است .
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 76 ، ص 309 ، ح 23 .
( 2 ) . كافى ، ج 5 ، ص 512 ، ح 5 ، از امام صادق عليه السلام .
( 3 ) . مسند ابن مبارك ، ص 175 ، ح 241 ؛ كافى ، ج 6 ، ص 526 ، ح 7 .
( 4 ) . مستدرك حاكم ، ج 2 ، ص 144 . همين روايت از امام باقر عليه السلام نيز با اندكى تفاوت نقل شده است ( كافى ، ج 6 ، ص 526 ، ح 6 ) .
( 5 ) . بحارالانوار ، ج 87 ، ص 175 .
( 6 ) . همان ، ص 3 .